Krakau - Kraków

Van Wikipedia, De Gratis Encyclopedie

Pin
Send
Share
Send

Krakau
Panorama van Krakau Rynek Glowny 2.jpg
XII, XIV, XIX, Kraków.jpg
Kościół p.w. św. Piotra en Pawła, Kraków.jpg
Wawel Krakau juni 2006 003.jpg
Kamienica, Floriańska 55, Krakau 1.JPG
Rynek Główny 3, Kraków.JPG
Motto ('s):
Cracovia urbs celeberrima
Kraków is gevestigd in Polen
Krakau
Krakau
Locatie van Krakau in Polen
Krakau ligt in Europa
Krakau
Krakau
Kraków (Europa)
Coördinaten: 50 ° 03'41 ″ N. 19 ° 56'14 ″ OL / 50,06139 19,93722 ° N ° E / 50.06139; 19.93722Coördinaten: 50 ° 03'41 ″ N. 19 ° 56'14 ″ OL / 50,06139 19,93722 ° N ° E / 50.06139; 19.93722
LandPolen
WoiwodschapKlein-Polen
Stadsrechten5 juni 1257[2]
Regering
• BurgemeesterJacek Majchrowski (ik)
Oppervlakte
• Stad326,8 km2 (126,2 vierkante mijl)
• Metro
1.023,21 km2 (395,06 vierkante mijl)
Verhoging
219 m (719 voet)
Bevolking
 (31 december 2019)
• Stad779,115 Toename (2e)[1]
• Dichtheid2.359 / km2 (6.110 / vierkante mijl)
 • Metro
1,725,894
Demoniem (s)Krakau
TijdzoneUTC + 1 (CET)
• Zomer (DST)UTC + 2 (CEST)
Postcode
30-024 tot 31-962
Netnummer (s)+48 12
Websitewww.krakow.pl
Officiele naamHistorisch centrum van Krakau
TypeCultureel
CriteriaIV
Aangewezen1978 (2e sessie)
Referentienummer.29
UNESCO-regioEuropa

Krakau (/ˈkræk,-k/, ook ONS: /ˈkrk-,ˈkrɑːk/, UK: /ˈkrækɒf/,[3][4] Pools:[ˈKrakuf] (Over dit geluidluister)), geschreven in het Engels als Krakau en traditioneel bekend als Krakau, is de op een na grootste en een van de oudste steden in Polen​Gelegen aan de Vistula rivier in Klein-Polen Provincie, de stad dateert uit de 7e eeuw.[5] Krakau was tot 1596 de officiële hoofdstad van Polen[6] en is van oudsher een van de leidende centra van het Poolse academische, economische, culturele en artistieke leven. Aangehaald als een van de mooiste steden van Europa,[7] haar Oude stad werd uitgeroepen tot de eerste Unesco Werelderfgoed in de wereld.

De stad is gegroeid van een Steentijd nederzetting naar de op een na belangrijkste stad van Polen. Het begon als een gehucht Wawel Hill en werd gerapporteerd als een druk handelscentrum van Centraal-Europa in 965.[5] Met de oprichting van nieuwe universiteiten en culturele locaties bij de opkomst van de Tweede Poolse Republiek in 1918 en gedurende de hele 20e eeuw bevestigde Krakau zijn rol als belangrijk nationaal academisch en artistiek centrum. De stad heeft ongeveer 780.000 inwoners, met ongeveer 8 miljoen extra mensen die binnen een straal van 100 km (62 mijl) rond de stad wonen. Hoofd plein.[8]

Na de invasie van Polen door nazi-Duitsland aan het begin van Tweede Wereldoorlog, de nieuw gedefinieerde Distrikt Krakau (District Krakau) werd de hoofdstad van Duitsland Overheid​De Joodse bevolking van de stad werd gedwongen in een ommuurde zone die bekend staat als de Getto van Krakau, van waaruit ze naar het Duits werden gestuurd vernietigingskampen zoals in de buurt Auschwitz, en de Nazi-concentratiekampen Leuk vinden Płaszów.[9] De stad bleef echter gespaard van vernietiging en grote bombardementen.

In 1978, Karol Wojtyła, aartsbisschop van Krakau, werd verheven tot de pausdom net zo Paus Johannes Paulus II- de eerste niet-Italiaanse paus in 455 jaar.[10] Ook dat jaar, Unesco goedgekeurd De hele oude binnenstad en het historische centrum van Krakau als zijn eerste Werelderfgoedlijst naast Quito.[11][12] Krakau is geclassificeerd als een globale stad met de rangschikking van "hoge sufficiëntie" door de Globalization and World Cities Research Network.[13] Het uitgebreide culturele erfgoed in de tijdperken van Gotisch, Renaissance en Barokke architectuur omvat de Wawel-kathedraal en de Koninklijk kasteel aan de oevers van de Vistula, de Mariakerk, Saints Peter en Paul Church en de grootste middeleeuws marktplein in Europa, de Rynek Główny.[14] Krakau is de thuisbasis van Jagiellonische Universiteit, een van de oudste universiteiten ter wereld en traditioneel de meest gerenommeerde instelling voor hoger onderwijs in Polen.

In 2000 werd Krakau genoemd Culturele Hoofdstad van Europa​In 2013 werd Krakau officieel goedgekeurd als een UNESCO Literatuurstad.[15] De stad was gastheer van het Wereld Jeugd Dag in juli 2016.[16]

Etymologie

De naam Kraków is traditioneel afgeleid van Krakus (Krak, Grakch), de legendarische stichter van Krakau en een heerser van de stam van Lechitianen​In het Pools, Krakau is een archaïsch bezitterig een soort van Krak en betekent in wezen "Krak's (stad)". De ware oorsprong van de naam is zeer omstreden onder historici, met veel bestaande theorieën en geen unanieme consensus. De eerste geregistreerde vermelding van Prins Krakus (toen geschreven als Grakch) dateert uit 1190, hoewel de stad al in de 7e eeuw bestond, toen het werd bewoond door de stam van Vistulans.[5] Het is mogelijk dat de naam van de stad is afgeleid van het woord "kruk", wat kraai of raaf betekent.[17][18]

De volledige officiële naam van de stad is Stołeczne Królewskie Miasto Kraków,[19] wat kan worden vertaald als "Koninklijke hoofdstad van Kraków ". In het Engels is een persoon die in Krakau is geboren of woont een Krakau (Pools: Krakowianin of Krakus​Terwijl in de jaren negentig de Engelse versie van de naam vaak Krakau werd geschreven, is Krakau de meest wijdverspreide moderne Engelse versie.[20]

Geschiedenis

Graf van Casimir III de Grote Bij Wawel-kathedraal​Krakau was van 1038 tot 1596 de hoofdstad van Polen

Krakau vroege geschiedenis begint met het bewijs van een nederzetting uit het stenen tijdperk op de huidige locatie van de Wawel-heuvel.[21] Een legende schrijft de oprichting van Krakau toe aan de mythische heerser Krakus, die het bouwde boven een grot bewoond door een draak, Smok Wawelski​De eerste schriftelijke vermelding van de naam van de stad dateert uit 965, toen Krakau werd beschreven als een opmerkelijk commercieel centrum dat eerst werd gecontroleerd door Moravië (876-879), maar werd veroverd door een Boheemse hertog. Boleslaus I in 955.[22] De eerste veelgeprezen heerser van Polen, Mieszko I, nam Krakau van de Bohemians en verwerkte het in de bedrijven van de Piast-dynastie tegen het einde van zijn regering.

In 1038 werd Krakau de zetel van de Poolse regering.[5] Tegen het einde van de 10e eeuw was de stad een toonaangevend handelscentrum.[23] Er werden bakstenen gebouwen opgetrokken, waaronder de Royal Wawel-kasteel met St. Felix en Adaukt Rotunda, Romaans kerken zoals St. Adalbert's, een kathedraal, en een basiliek.[24] De stad werd geplunderd en in brand gestoken tijdens de Mongoolse invasie van 1241.[25] Het werd nagenoeg identiek herbouwd,[26] gebaseerd op nieuwe locatie act en opgenomen in 1257 door de hoge hertog Bolesław V de Kuise wie naar het voorbeeld van Wrocław, introduceerde stadsrechten naar het model van de Maagdenburg wet het mogelijk maken van belastingvoordelen en nieuwe handelsprivileges voor de burgers.[27] In 1259 werd de stad opnieuw geteisterd door de Mongolen. Een derde aanval in 1287 werd mede dankzij de nieuw gebouwde vestingwerken.[28] In 1335, King Casimir III van Polen (Kazimierz in het Pools) verklaarde dat de twee westelijke buitenwijken een nieuwe stad zijn die naar hem vernoemd is, Kazimierz (Casimiria in Latijns). De verdedigingsmuren werden in 1362 rond het centrale deel van Kazimierz opgetrokken en er werd een perceel gereserveerd voor de Augustijner bestelling naast Skałka.[29]

De Kerk van St. Adalbert is een van de oudste kerken in de stad uit de 11e eeuw

De stad kreeg bekendheid in 1364, toen Casimir III van Polen de Universiteit van Krakau,[30] de tweede oudste universiteit in Midden-Europa na de Karelsuniversiteit in Praag. Koning Casimir begon ook te werken op een campus voor de Academie in Kazimierz, maar hij stierf in 1370 en de campus werd nooit voltooid. De stad bleef onder het gewricht groeien Litouws-Pools Jagiellon-dynastie​Als hoofdstad van de Koninkrijk Polen en een lid van de Hanze, trok de stad veel ambachtslieden, bedrijven en gilden terwijl de wetenschap en de kunsten begonnen te bloeien.[31] De koninklijke kanselarij en de universiteit zorgden voor een eerste bloei van de Poolse literaire cultuur in de stad.[32]

Krakau's "Gouden Eeuw"

Houtsnede van Krakau uit de Neurenbergse kroniek, 1493

De 15e en 16e eeuw stonden bekend als Polen Złoty Wiek of Gouden Eeuw.[33] Veel werken van Poolse Renaissance kunst en architectuur zijn gemaakt,[34][35] waaronder oude synagogen in de Joodse wijk van Krakau in het noordoostelijke deel van Kazimierz, zoals de Oude synagoge.[36] Tijdens het bewind van Casimir IV, verschillende kunstenaars kwamen werken en wonen in Krakau, en Johann Haller opgericht een drukpers in de stad[37] na Kasper Straube had de Calendarium Cracoviense, het eerste werk dat in 1473 in Polen werd gedrukt.[38][39]

Gezicht op Krakau (Cracovia) tegen het einde van de 16e eeuw

In 1520 de meest bekende kerkklok in Polen, genaamd Zygmunt na Sigismund I van Polen, werd uitgebracht door Hans Behem.[40] In die tijd, Hans Dürer, een jongere broer van kunstenaar en denker Albrecht Dürer, was van Sigismund hofschilder.[41] Hans von Kulmbach gemaakt altaarstukken voor verschillende kerken.[42] In 1553 gaf de districtsraad van Kazimierz de joden Qahal een vergunning voor het recht om hun eigen binnenmuren te bouwen over het westelijke deel van de reeds bestaande verdedigingsmuren. De muren werden in 1608 opnieuw uitgebreid als gevolg van de groei van de gemeenschap en de toestroom van Joden uit Bohemen.[43] In 1572, King Sigismund II, de laatste van de Jagiellons, stierf kinderloos. De Poolse troon ging naar Hendrik III van Frankrijk en vervolgens aan andere in het buitenland gevestigde heersers die elkaar snel opvolgen, waardoor het belang van de stad afnam, wat nog werd verergerd door plunderingen tijdens de Zweedse invasie en door een uitbraak van builenpest daarbij kwamen 20.000 inwoners van de stad om het leven. In 1596 Sigismund III van de Huis van Vasa verhuisde de administratieve hoofdstad van de Pools-Litouwse Gemenebest van Krakau naar Warschau.[44]

19e eeuw

Tadeusz Kościuszko neemt de eed van loyaliteit aan de Poolse natie op het marktplein van Krakau (Rynek), 1794

Reeds verzwakt in de 18e eeuw, tegen het midden van de jaren 1790 Pools-Litouwse Gemenebest was twee keer geweest gepartitioneerd door zijn buren: Rusland, de Habsburgse rijk en Pruisen.[45] In 1791 kwam de Oostenrijkse en Heilige Roomse keizer Joseph II veranderde de status van Kazimierz als een aparte stad en maakte er een district van Krakau van. De rijkere joodse gezinnen begonnen te verhuizen. Vanwege het verbod op reizen met de Sabbatbleven de meeste joodse gezinnen relatief dicht bij de historische synagogen. In 1794, Tadeusz Kościuszko geïnitieerd een mislukt opstand in het centrale plein van de stad die, ondanks zijn overwinning Slag bij Racławice tegen een numeriek meerdere Russische leger, resulteerde in de derde en laatste partitie van Polen.[46] In 1809, Napoleon Bonaparte veroverde voormalige Poolse gebieden van Oostenrijk en maakte de stad onderdeel van de Hertogdom Warschau​Na de nederlaag van Napoleon, de 1815 Congres van Wenen herstelde de vooroorlogse grenzen maar creëerde ook de gedeeltelijk onafhankelijke Vrije stad Krakau​Een opstand in 1846 mislukt,[47] resulterend in de stad wordt geannexeerd door Oostenrijk onder de naam de Groothertogdom Krakau (Pools: Wielkie Księstwo Krakowskie, Duitse: Großherzogtum Krakau).[48]

In 1866 verleende Oostenrijk een zekere mate van autonomie aan Galicië na zijn eigen nederlaag in de Oostenrijks-Duitse oorlog.[49] Politiek vrijer Krakau werd een Pools nationaal symbool en een centrum van cultuur en kunst, vaak bekend als het "Poolse Athene" (Polskie Ateny​Veel vooraanstaande Poolse kunstenaars uit die periode woonden in Krakau,[50] onder hen de baanbrekende schilder Jan Matejko,[51] gelegd om te rusten bij Rakowicki-begraafplaats, en de grondlegger van het moderne Poolse drama, Stanisław Wyspiański.[52] Fin de siècle Krakau evolueerde tot een moderne metropool; lopend water en elektrisch trams werden geïntroduceerd in 1901, en tussen 1910 en 1915 werden Krakau en de omliggende gemeenschappen in de voorsteden geleidelijk gecombineerd tot een enkele administratieve eenheid genaamd Greater Kraków (Wielki Krakau).[53][54]

Akte van toekenning van de grondwet aan de Vrije stad Krakau​Na de Wanden van PolenKrakau was een onafhankelijke stadsrepubliek en het enige stuk soeverein Pools grondgebied tussen 1815 en 1846.

Bij het uitbreken van Eerste Wereldoorlog op 3 augustus 1914, Józef Piłsudski vormde een kleine kader militaire eenheid, de Eerste Cadre Company—De voorloper van de Poolse legioenen- die vertrokken vanuit Krakau om te vechten voor de bevrijding van Polen.[55] De stad werd in november 1914 kort belegerd door Russische troepen.[56] De Oostenrijkse heerschappij in Krakau eindigde in 1918 toen de Poolse liquidatiecommissie aangenomen macht.[57][58]

20e eeuw tot heden

Bloemenverkopers in Rynek. Eerste autochrome in Polen, gedateerd 1912

Met de opkomst van de Tweede Poolse Republiek, Krakau hervatte zijn rol als een belangrijk academisch en cultureel centrum, met de oprichting van nieuwe universiteiten zoals de AGH Universiteit voor Wetenschap en Technologie en de Jan Matejko Academie voor Schone Kunsten, waaronder een aantal nieuwe en essentiële beroepsscholen. Het werd een belangrijk cultureel centrum voor de Poolse joden, inclusief beide Zionistisch en Bundist groepen.[59][60] Krakau was ook een invloedrijk centrum van het joodse spirituele leven, met al zijn manifestaties van religieuze naleving van Orthodox, naar Chassidisch en Hervorm het jodendom zij aan zij bloeien.

Na de invasie van Polen door nazi-Duitsland in september 1939 werd de stad Krakau onderdeel van de Overheid, een aparte administratieve regio van de Het Derde Rijk​Op 26 oktober 1939 werd het nazi-regime opgericht Distrikt Krakau, een van de in totaal vier districten binnen het algemeen bestuur. Op dezelfde dag werd de stad Krakau ook de hoofdstad van de administratie. Het algemeen bestuur werd geregeerd door Hans Frank die was gevestigd in de stad Wawel-kasteel​De nazi's hadden zich voorgenomen om Krakau in een volledig Duitse stad te veranderen; na verwijdering van alle Joden en Polen, hernoemen van locaties en straten in de Duitse taal, en sponsoring van propaganda om het af te schilderen als een historisch Duitse stad.[61] Op 28 november 1939 creëerde Hans Frank Judenräte (Joodse Raden) die door Joodse burgers zouden worden geleid om bevelen voor de nazi's uit te voeren. Deze bevelen omvatten de registratie van alle Joodse mensen die in het gebied wonen, het innen van belastingen en dwangarbeidersgroepen.

Aan de vooravond van de oorlog woonden ongeveer 56.000 joden in Krakau, bijna een kwart van de totale bevolking van ongeveer 250.000. In november 1939 was de joodse bevolking van Krakau gegroeid tot ongeveer 70.000.[62][63] Volgens Duitse statistieken uit 1940 woonden er in het geheel meer dan 200.000 joden Krakau, meer dan 5 procent van de totale bevolking in het district. Deze statistieken zijn echter waarschijnlijk een onderschatting.[63]

Tijdens een operatie genaamd "Sonderaktion Krakau', werden meer dan 180 universiteitsprofessoren en academici gearresteerd en naar Sachsenhausen en Dachau concentratie kampen, hoewel de overlevenden later op verzoek van prominente Italianen werden vrijgelaten.[64][65]

Getto van Krakau1942 - een Duitse controlepost tijdens de operatie Aktion Krakau

Vóór de vorming van getto's, die in december 1939 in het district begon, werden Joden aangemoedigd om de stad te ontvluchten. Voor degenen die achterbleven, besloten de Duitse autoriteiten in maart 1941 om een ​​toenmalige voorstedelijke wijk toe te wijzen, District Podgórze, om het getto van Krakau te worden, waar zoveel Joden voorbestemd waren om te sterven door ziekte of honger. Aanvankelijk waren de meeste getto's open en mochten Joden vrij binnenkomen en vertrekken. Na verloop van tijd werden getto's echter over het algemeen gesloten en werd de beveiliging aangescherpt. Vanaf het najaar van 1941 werd de SS ontwikkelde het beleid van Uitroeiing door arbeid,[66] wat de toch al sombere joodse toestand nog verder verergerde. De gettobewoners werden later vermoord of naar het Duits gestuurd Vernietigingskampen, inclusief Bełżec en Auschwitz, en naar Concentratiekamp Kraków-Płaszów.[67] De grootste deportaties in het district vonden plaats van juni tot september 1942. Meer specifiek vond de deportatie van het getto van Krakau plaats in de eerste week van juni 1942,[63] en in maart 1943 werd het getto definitief geliquideerd.[68]

Roman Polanski, de filmregisseur, is een overlevende van het getto van Krakau, terwijl Oskar Schindler geselecteerde werknemers uit het getto om in de zijne te werken enamelware fabriek, Deutsche Emailwaren Fabrik (Emalia in het kort) hen te redden uit de kampen.[69][70] Evenzo werden veel mannen die in staat waren tot fysieke arbeid gered van de deportaties naar vernietigingskampen en in plaats daarvan overgebracht naar werkkampen in het hele bestuur.[63]In september 1943 werden de laatste Joden uit het getto van Krakau gedeporteerd. Hoewel geplunderd door beroepsautoriteiten, Krakau bleef relatief onbeschadigd aan het einde van de Tweede Wereldoorlog,[71] het grootste deel van de historische en architectonische erfenis van de stad spaart. Sovjet-troepen trokken de stad op 18 januari 1945 binnen en begonnen Polen die loyaal waren aan de Poolse regering in ballingschap of degenen die hadden gediend in de Thuisleger.[72]

De territoriale groei van Krakau van de late 18e tot de 20e eeuw

Na de oorlog, onder de Poolse Volksrepubliekkwam de intellectuele en academische gemeenschap van Krakau onder volledige politieke controle. De universiteiten werden al snel hun drukrechten en autonomie ontnomen.[73] De Stalinist de regering gaf opdracht tot de bouw van de grootste van het land staalfabriek in de nieuw gecreëerde buitenwijk Nowa Huta.[74] De oprichting van de gigantische Lenin Steelworks (nu Sendzimir Steelworks eigendom van Mittal) bezegelde de transformatie van Krakau van een universiteitsstad naar een industrieel centrum.[75] De nieuwe arbeidersklasse, aangetrokken door de industrialisatie van Krakau, droeg bij aan een snelle bevolkingsgroei.

In een poging die twee decennia duurde, Karol Wojtyła, kardinaal-aartsbisschop van Krakau, lobbyde met succes voor toestemming om de eerste kerken te bouwen in de nieuwe industriële buitenwijken.[75][76] In 1978 werd Wojtyła verheven tot de pausdom net zo Johannes Paulus II, de eerste niet-Italiaanse paus in 455 jaar. In hetzelfde jaar, Unesco plaatste Kraków Old Town op de allereerste lijst van Werelderfgoedlocaties.

Aardrijkskunde

Krakau ligt in het zuiden van Polen, aan de Vistula rivier, in een vallei aan de voet van de Karpatische bergen, 219 m (719 ft) boven zeeniveau​halverwege tussen de Jurassic Rock Upland (Pools: Jura Krakowsko-Częstochowska) naar het noorden, en de Tatra-gebergte 100 km (62 mijl) naar het zuiden, vormt de natuurlijke grens met Slowakije en de Tsjechië​230 km (143 mijl) ten westen van de grens met Oekraïne.

Er zijn er vijf natuurreservaten in Krakau, met een gecombineerd oppervlak van ca. 48,6 hectare (120 acres). Vanwege hun ecologische waarde zijn deze gebieden wettelijk beschermd. Het westelijke deel van de stad, langs de noord- en noordwestkant, grenst aan een gebied van internationale betekenis dat bekend staat als het Jurassic Bielany-Tyniec toevluchtsoord. De belangrijkste motieven voor de bescherming van dit gebied zijn onder meer de flora en fauna van planten en dieren en het gebied geomorfologische kenmerken en landschap.[77] Een ander deel van de stad bevindt zich in de ecologische 'corridor' van de vallei van de Vistula-rivier. Deze corridor wordt ook beoordeeld als zijnde van internationale betekenis als onderdeel van het pan-Europese ecologische netwerk.[78] Het stadscentrum ligt aan de linker (noordelijke) oever van de rivier.

Klimaat

Klooster van de Norbertijnse Zusters in Krakau-Zwierzyniec en de Vistula rivier tijdens het zomerseizoen

Officieel heeft Krakau een gematigd zeeklimaat, aangeduid met Köppen-classificatie net zo Cfb[79], het best gedefinieerd als een semi-continentaal klimaat[80][81]​In oudere referentieperiodes werd het geclassificeerd als een warm landklimaat in de zomer (Dfb)[82][83]​Door classificatie van Wincenty Okołowicz, het heeft een warm gematigd klimaat in het midden van continentaal Europa met de "fusie" van verschillende functies.[84]

Vanwege de geografische ligging kan de stad soms onder invloed van de zee staan Arctisch invloed, maar zonder directe invloed, waardoor de stad in korte tijd wisselende weersomstandigheden heeft.[85][86]

Zijn naar Oost-Europa en een relatief aanzienlijke afstand van de zee, Krakau heeft aanzienlijke temperatuurverschillen afhankelijk van de voortgang van verschillende luchtmassa's, met vier gedefinieerde seizoenen van het jaar. De gemiddelde temperatuur in de zomer varieert van 18,6 tot 20,4 ° C (65-69 ° F) en in de winter van -0,6 tot 0,8 ° C (31-33 ° F). De gemiddelde jaarlijkse temperatuur is 10,0 ° C (50 ° F). In de zomer zijn de temperaturen vaak hoger dan 25 ° C (77 ° F), zelfs tot 30 ° C (86 ° F), terwijl de temperatuur in de winter daalt tot -5 ° C (23 ° F) 's nachts en ongeveer 0 ° C (32 ° F). F) gedurende de dag. Tijdens zeer koude nachten kan de temperatuur dalen tot −15 ° C (5 ° F). De stad ligt vlakbij de Tatra-gebergte, komen er vaak voor Halny blazen (a foehn wind), waardoor de temperatuur snel stijgt en zelfs in de winter oploopt tot 20 ° C (68 ° F).[citaat nodig]

In verhouding tot Warschauzijn de temperaturen het grootste deel van het jaar vergelijkbaar, behalve in de koudere maanden Zuid-Polen heeft een groter dagtemperatuurbereik, meer gematigde wind, over het algemeen meer regenachtige dagen en met gemiddeld een grotere kans op een heldere lucht, vooral in de winter. De lagere zonhoek zorgt ook voor een grotere groeiseizoen.[87] Bovendien was er voor oudere gegevens minder zon dan de hoofdstad van het land, ongeveer 30 minuten per dag per jaar, maar beide hebben kleine verschillen in relatieve vochtigheid en de richting van de wind is noordoosten.[80]

De klimaattabel hieronder geeft weergegevens weer van de jaren 2000-2012, hoewel de officiële Köppen-referentieperiode 1981-2010 was (en dus technisch gezien geen klimatologisch normaal[88]​Volgens lopende metingen is de temperatuur in deze jaren gestegen ten opzichte van de laatste serie. Deze stijging bedraagt ​​gemiddeld ongeveer 0,6 ° C over alle maanden. De opwarming is het meest uitgesproken tijdens de wintermaanden, met een stijging van meer dan 1,0 ° C in januari.

Klimaatgegevens voor Krakau (KRK), 1981–2010 normalen[een], uitersten 1951-heden
MaandJanFebMrtAprmeiJunJulAugSepOktNovDecJaar
Record hoge ° C (° F)15.0
(59.0)
19.6
(67.3)
24.1
(75.4)
30.0
(86.0)
32.6
(90.7)
33.7
(92.7)
35.5
(95.9)
37.3
(99.1)
31.5
(88.7)
27.1
(80.8)
22.5
(72.5)
19.3
(66.7)
37.3
(99.1)
Gemiddeld hoog ° C (° F)1.0
(33.8)
2.5
(36.5)
7.5
(45.5)
14.0
(57.2)
19.4
(66.9)
21.9
(71.4)
24.2
(75.6)
23.7
(74.7)
18.4
(65.1)
13.6
(56.5)
6.5
(43.7)
1.8
(35.2)
12.9
(55.2)
Daggemiddelde ° C (° F)−2.0
(28.4)
−0.6
(30.9)
3.3
(37.9)
8.8
(47.8)
14.4
(57.9)
17.0
(62.6)
19.2
(66.6)
18.4
(65.1)
13.8
(56.8)
9.1
(48.4)
3.4
(38.1)
−0.7
(30.7)
8.7
(47.7)
Gemiddelde lage ° C (° F)−4.9
(23.2)
−4.0
(24.8)
−0.6
(30.9)
3.9
(39.0)
8.8
(47.8)
11.9
(53.4)
13.7
(56.7)
13.2
(55.8)
9.3
(48.7)
4.8
(40.6)
0.3
(32.5)
−3.6
(25.5)
4.4
(39.9)
Record lage ° C (° F)−29.9
(−21.8)
−29.3
(−20.7)
−26.7
(−16.1)
−7.0
(19.4)
−4.0
(24.8)
−3.8
(25.2)
3.0
(37.4)
2.7
(36.9)
−3.1
(26.4)
−7.4
(18.7)
−17.2
(1.0)
−29.5
(−21.1)
−29.9
(−21.8)
Gemiddelde neerslag mm (inches)39
(1.5)
33
(1.3)
39
(1.5)
47
(1.9)
82
(3.2)
90
(3.5)
85
(3.3)
74
(2.9)
61
(2.4)
41
(1.6)
41
(1.6)
38
(1.5)
670
(26.4)
Gemiddelde regenachtige dagen10912131515141214141312153
Gemiddeld besneeuwde dagen1314930.030000161460
Gemiddelde relatieve vochtigheid (%)85827871727474768183878779
Gemiddelde maandelijks zonneschijn uren40568913418219220318812910348321,396
Bron 1: Pogodaiklimat.ru[89]
Bron 2: NOAA[90][91]
Klimaatgegevens voor Kraków-Observatory, 1991–2019 normalen, uitersten 1951 – heden
MaandJanFebMrtAprmeiJunJulAugSepOktNovDecJaar
Record hoge ° C (° F)17.3
(63.1)
21.0
(69.8)
24.7
(76.5)
31.2
(88.2)
33.7
(92.7)
35.3
(95.5)
36.3
(97.3)
38.3
(100.9)
35.8
(96.4)
27.9
(82.2)
24.0
(75.2)
19.9
(67.8)
38.3
(100.9)
Gemiddelde maximum ° C (° F)10.9
(51.6)
13.3
(55.9)
18.9
(66.0)
25.3
(77.5)
28.9
(84.0)
32.1
(89.8)
33.5
(92.3)
33.2
(91.8)
28.4
(83.1)
24.5
(76.1)
17.9
(64.2)
11.5
(52.7)
34.8
(94.6)
Gemiddeld hoog ° C (° F)2.3
(36.1)
4.4
(39.9)
9.1
(48.4)
15.8
(60.4)
20.6
(69.1)
24.0
(75.2)
26.0
(78.8)
25.7
(78.3)
20.1
(68.2)
14.6
(58.3)
8.1
(46.6)
3.2
(37.8)
14.5
(58.1)
Daggemiddelde ° C (° F)−1.0
(30.2)
0.4
(32.7)
4.1
(39.4)
9.8
(49.6)
14.6
(58.3)
18.3
(64.9)
20.0
(68.0)
19.2
(66.6)
14.1
(57.4)
9.2
(48.6)
4.4
(39.9)
0.2
(32.4)
9.4
(48.9)
Gemiddelde lage ° C (° F)−3.5
(25.7)
−2.6
(27.3)
0.3
(32.5)
4.8
(40.6)
9.5
(49.1)
13.2
(55.8)
14.9
(58.8)
14.4
(57.9)
10.0
(50.0)
5.6
(42.1)
1.7
(35.1)
−2.3
(27.9)
5.5
(41.9)
Gemiddelde minimum ° C (° F)−14.0
(6.8)
−11.4
(11.5)
−6.4
(20.5)
−1.6
(29.1)
3.0
(37.4)
8.1
(46.6)
9.9
(49.8)
9.1
(48.4)
3.8
(38.8)
−1.9
(28.6)
−5.8
(21.6)
−11.8
(10.8)
−16.7
(1.9)
Record lage ° C (° F)−26.1
(−15.0)
−26.8
(−16.2)
−23.2
(−9.8)
−4.6
(23.7)
−1.8
(28.8)
2.3
(36.1)
6.6
(43.9)
4.5
(40.1)
−2.6
(27.3)
−5.7
(21.7)
−16.1
(3.0)
−25.7
(−14.3)
−26.8
(−16.2)
Bron: https://meteomodel.pl/dane/srednie-miesieczne[92]
  1. ^ Sunshine-gegevens worden berekend op het Kraków Observatorium van 1961-1990. De rest van de klimaatgegevens wordt geregistreerd in Kraków-Balice.


Stadsgezicht

De Krakau Barbican dateert uit ongeveer 1498 en was ooit een versterkte buitenpost van de middeleeuwse binnenstad

Krakau is in de loop van vele eeuwen ontwikkeld en biedt een showcase-setting voor vele historische architectuurstijlen. Met de uitbreiding van de stad namen ook de architectonische prestaties van de bouwers toe. Om deze reden zijn de variaties in stijl en stedenbouw zo goed herkenbaar.[volgens wie?]

Gebouwd vanaf de vroegste kern naar buiten toe en ontsnapt aan een groot deel van de vernietiging die Polen tijdens de 20e-eeuwse oorlogen heeft ondergaan, zijn de vele architectonische monumenten van Krakau typisch in historische volgorde te zien door vanuit het stadscentrum naar de latere districten te lopen. Krakau is een van de weinige middeleeuwse steden in Polen die geen historisch heeft Ratusz gemeentehuis in zijn Hoofd plein, omdat het de Wanden van Polen.[citaat nodig]

Het historische centrum van Krakau, waaronder de oude stad, Kazimierz en de Wawel-kasteel, werd als eerste in zijn soort op de lijst van UNESCO opgenomen Werelderfgoedlocaties in 1978.[11] De Staar Miasto is het meest prominente voorbeeld van een oude stad van het land.[93] Krakau was dat eeuwenlang de Koninklijke hoofdstad van Polen, tot Sigismund III Vasa verplaatste de rechtbank naar Warschau in 1596. Het hele district wordt doorsneden door de Royal Road, de kroningsroute doorkruist door de Koningen van Polen​De route begint om St. Florian's kerk buiten de noordelijke flank van de oude stadsmuren in de middeleeuws voorstad van Kleparz; passeert de Barbican van Krakau (Barbakan) gebouwd in 1499, en komt binnen Staar Miasto door het Florianpoort​Het leidt naar de Floriańska-straat via het centrale plein en naar Grodzka Wawel, de voormalige zetel van de Poolse royalty, met uitzicht op de Vistula rivier​Old Town trekt bezoekers van over de hele wereld. Het historische centrum van Krakau is een van de 13 plaatsen in Polen die op de UNESCO-lijst staan Werelderfgoedlocaties​Het architectonische ontwerp van de wijk had alle rampen uit het verleden overleefd en behield zijn oorspronkelijke vorm uit de middeleeuwen. De oude binnenstad van Krakau herbergt ongeveer zesduizend historische locaties en meer dan twee miljoen kunstwerken.[94] De rijke verscheidenheid aan erfgoedarchitectuur omvat romaanse (bijv. St. Andrew's Church, Krakau), Gotisch, Renaissance en Barok gebouwen. De paleizen, kerken, theaters en herenhuizen van Krakau vertonen een grote verscheidenheid aan kleuren, architectonische details, glas-in-lood, schilderijen, sculpturen en meubels.[citaat nodig]

Kanonicza Street, aan de voet van de Wawel-kasteel

Naast de oude binnenstad is ook de stadswijk Kazimierz is vooral opmerkelijk vanwege de vele renaissancegebouwen en pittoreske straatjes, evenals de historische Joodse wijk in het noordoostelijke deel van Kazimierz. Kazimierz werd gesticht in de 14e eeuw ten zuidoosten van het stadscentrum en werd al snel een welvarend, dichtbevolkt gebied waar de bouw van imposante eigendommen gemeengoed werd. Misschien wel het belangrijkste kenmerk van de middeleeuwse Kazimierz was de enige grote, permanente brug (Pons Regalis) over de noordelijke arm van de Wisla. Deze natuurlijke barrière scheidde Kazimierz eeuwenlang van de oude stad, terwijl de brug Krakau met de Wieliczka-zoutmijn en de lucratieve Hongaarse handelsroute. Het laatste bouwwerk op deze locatie (aan het einde van de moderne Stradom Street) werd in 1880 ontmanteld toen de noordelijke arm van de rivier werd opgevuld met aarde en rots, en vervolgens opnieuw werd gebouwd.[29][95]

Uitzicht op Krakau vanaf de Mariakerk op het marktplein

In de jaren dertig had Krakau er officieel 120 geregistreerde synagogen en gebedshuizen die zich uitstrekten over de oude stad. Een groot deel van het Joodse intellectuele leven was verhuisd naar nieuwe centra zoals Podgórze.[96] Dit leidde op zijn beurt tot de herontwikkeling en renovatie van een groot deel van Kazimierz en de ontwikkeling van nieuwe wijken in Krakau. De meeste historische gebouwen in het centrum van Kazimierz zijn tegenwoordig in hun oorspronkelijke vorm bewaard gebleven. Sommige oude gebouwen zijn echter niet gerepareerd na de verwoesting als gevolg van de Tweede Wereldoorlog en staan ​​leeg. De meest recente pogingen om de historische wijken te herstellen kregen rond 1993 een nieuwe impuls. Kazimierz is nu een drukbezocht gebied, met een explosieve groei in restaurants, bars, boekhandels en souvenirwinkels met een Joods thema.

Paleis van de kunst op het Szczepański-plein, is daar een voorbeeld van Art Nouveau architectuur in het centrum van Krakau[97]

Toen de stad Krakau verder begon uit te breiden onder de heerschappij van de Oostenrijks-Hongaarse rijkontwikkelden zich ook de nieuwe bouwstijlen. Belangrijke gebouwen uit de 19e en begin 20e eeuw in Krakau zijn onder meer de Jan Matejko Academie voor Schone Kunsten, het directoraat van de Poolse Staatsspoorwegen en het oorspronkelijke complex van Treinstation Kraków Główny en de stad Academie voor economie​Het was ook rond die tijd dat de eerste radiale boulevards van Krakau begonnen te verschijnen, waarbij de stad een grootschalig programma onderging om de oude Poolse hoofdstad om te vormen tot een verfijnd regionaal centrum van het Oostenrijks-Hongaarse rijk. Rond die tijd werden nieuwe representatieve overheidsgebouwen en huurkazernes met meerdere verdiepingen gebouwd. Veel van de stedenbouwkundige planning buiten de muren van de oude stad werd gedaan door Poolse architecten en ingenieurs die erin waren opgeleid Wenen​Enkele grote projecten uit die tijd zijn de ontwikkeling van de Jagiellonische Universiteit's nieuwe pand en de bouw van de Collegium Novum net ten westen van de oude binnenstad. De keizerlijke planning van de verdere ontwikkeling van de stad ging door tot de terugkeer van de onafhankelijkheid van Polen, na de Eerste Wereldoorlog. Vroegmodernistische stijl in Krakau wordt vertegenwoordigd door meesterwerken als het Paleis van de Kunst door Franciszek Mączyński en het 'Huis onder de bol'. Secession-stijl architectuur, die vanuit Wenen, werd populair tegen het einde van de partities.[98]

Basztowa-straat, gevuld met enkele van de meest unieke historische gebouwen in alle bouwstijlen; deel van de Koninklijke route van Krakau

Met de herwonnen onafhankelijkheid van Polen kwam de grote verandering in het lot van Krakau - nu de op een na belangrijkste stad van een soevereine natie. De staat begon met het maken van nieuwe plannen voor de stadsontwikkeling en gaf opdracht voor een aantal representatieve gebouwen. De overheersende stijl voor nieuwe projecten was het modernisme met verschillende interpretaties van de art-decostijl.[99] Belangrijke gebouwen gebouwd in de stijl van Pools modernisme omvatten het Feniks 'LOT'-gebouw aan de Basztowa-straat, het warenhuis Feniks aan de Hoofd plein en de gemeentelijke spaarbank op het Szczepański-plein. Het Józef Piłsudski-huis is ook opmerkelijk als een bijzonder goed voorbeeld van interbellumarchitectuur in de stad.[100]

Na de Tweede Wereldoorlog wendde de nieuwe regering zich tot de Sovjetinvloed en de Stalinistisch monumentalisme​De leer van Socialistisch realisme in Polen, net als in andere landen van de Volksrepublieken, werd gehandhaafd van 1949 tot 1956. Het betrof alle domeinen van de kunst, maar de meest spectaculaire prestaties werden behaald op het gebied van stedenbouw. De richtlijnen voor deze nieuwe trend werden uitgewerkt in een resolutie van 1949 van de Nationale Raad van Partijarchitecten. Architectuur zou een wapen worden bij het vestigen van de nieuwe sociale orde door de communisten.[101] De ideologische impact van stedenbouw werd meer gewaardeerd dan esthetiek. Het was erop gericht doorzettingsvermogen en kracht uit te drukken. Deze vorm van architectuur werd geïmplementeerd in de nieuwe industriële wijk Nowa Huta met appartementsblokken gebouwd volgens een stalinistische blauwdruk, met repetitieve binnenplaatsen en brede, met bomen omzoomde lanen.[102]

Pawilon Wyspiański 2000 is een zeldzaam stuk Postmoderne architectuur aanwezig in Krakau Oude stad[103]

Omdat de stijl van de Renaissance werd algemeen beschouwd als de meest vereerde in de oude Poolse architectuur, het werd ook gebruikt voor het vergroten van Polen Socialistisch nationaal formaat. Tijdens het opnemen van de principes van het socialistisch realisme waren er echter nogal wat afwijkingen die door de communisten werden geïntroduceerd. Een daarvan was om de Sovjetarchitectuur beter te weerspiegelen, wat ertoe leidde dat de meeste werken in elkaar overvloeiden. Vanaf 1953 kwamen kritische meningen in de partij steeds vaker voor, en in 1956 werd de doctrine opgegeven, waarmee het einde van Stalinisme.[104] De soc-realist centrum van Nowa Huta wordt beschouwd als een verdienstelijk monument van de tijd. Deze periode in de naoorlogse architectuur werd gevolgd door de massaconstructie van groot Paneelsysteem appartementsblokken, waarvan de meeste buiten het stadscentrum zijn gebouwd en dus geen inbreuk maken op de schoonheid van de oude of nieuwe steden. Enkele voorbeelden van de nieuwe stijl (bijv. Hotel Cracovia) die onlangs op de monumentenlijst stonden, werden gebouwd in de tweede helft van de 20e eeuw in Krakau.[105]

Na de Revoluties van 1989 en de geboorte van de Derde Republiek in de tweede helft van de 20e eeuw werden een aantal nieuwe architecturale projecten opgeleverd, waaronder de aanleg van grote bedrijventerreinen en commerciële voorzieningen zoals de Galeria Krakowska, of infrastructuurinvesteringen zoals de Krakau snelle tram​Een goed voorbeeld hiervan is de Manggha Museum voor Japanse Kunst en Technologie ontworpen door Arata Isozaki, de in 2007 gebouwde Pawilon Wyspiański 2000,[103] die wordt gebruikt als een multifunctionele informatie- en tentoonstellingsruimte, of de Małopolski Garden of Arts (Małopolski Ogród Sztuki), een multifunctioneel expositie- en theatercomplex in de historische oude binnenstad.[106]

Parken en tuinen

Planty Park, dat Krakau omringt Oude stad
Een paviljoen in het Planty-park tijdens de winter

Er zijn ongeveer 40 parken in Krakau, waaronder tientallen tuinen en bossen.[107] Verschillende, zoals de Planty Park, botanische tuin, Dierentuin, Park Krakowski, Jordan Park en Błonia Park bevinden zich in het centrum van de stad; met Zakrzówek, Lasek Wolski bos, Strzelecki Park en Park Lotników (onder andere) in de omliggende districten.[107] Parken beslaan ongeveer 318,5 hectare (787 acres, 1,2 vierkante mijl) van de stad.

De Planty Park is het bekendste park in Krakau. Het werd opgericht tussen 1822 en 1830 in de plaats van de oude stadsmuren en vormde een groene riem rond de oude stad. Het bestaat uit een aaneenschakeling van kleinere tuinen, ontworpen in verschillende stijlen en versierd met monumenten. Het park heeft een oppervlakte van 21 hectare (52 acres) en een lengte van 4 kilometer (2,5 mijl), en vormt een schilderachtige loopbrug die populair is bij Krakauers.[108]

De Jordan Park opgericht in 1889 door Dr. Henryk Jordan, was het eerste openbare park in zijn soort in Europa.[109] Het park is gebouwd op de oevers van de Rudawa rivier was uitgerust met ren- en oefenbanen, speeltuinen, het zwembad, amfitheater, paviljoens en een vijver voor boot roeien en waterfietsen. Het is gelegen op het terrein van een grotere Krakau Błonia Park.[110] De minder prominente Park Krakowski werd in 1885 opgericht door Stanisław Rehman maar is sindsdien sterk verkleind vanwege snelle vastgoed Ontwikkeling​Het was aan het einde van de 19e eeuw een populair bestemmingspunt met veel Krakauers.[111]

Milieu

Er zijn er vijf natuurreservaten in Krakau met een totale oppervlakte van 48,6 ha (120 acres).[112] Kleinere groene zones maken deel uit van de Hoogland Kraków-Częstochowa Jurassic Landscape Parks 'Board, dat zich bezighoudt met de beschermingsgebieden van de Poolse Jura. Onder zijn jurisdictie vallen: de Landschapspark Bielany-Tyniec (Park Bielańsko-Tyniecki), Landschapspark Tenczynek (Park Tencziński) en Landschapspark Kraków Valleys (Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie), met hun stroomgebieden. Alle natuurreservaten van de Poolse Juraketen maken deel uit van de CORINE biotopenprogramma vanwege hun unieke flora, fauna, geomorfologie en landschap. Het westelijke deel van Krakau vormt het zogenaamde ecologische netwerk Obszar Krakowski, inclusief de ecologische corridor van de rivier de Vistula. De zuidelijke hellingen van kalkstenen heuvels bieden voorwaarden voor de ontwikkeling van thermofiel vegetatie, graslanden en scrubs.

De stad is verdeeld langs een uitgestrekte breedtedoorsnede van de Vistula River Valley met een netwerk van zijrivieren, waaronder de rechter zijrivier Wilga, en links: Rudawa, Białucha, Dłubnia en Sanka. De rivieren en hun valleien, samen met watermassa's, zijn enkele van de meest interessante natuurlijke wonderen van Krakau.

Krakau en zijn omgeving, omgeven door bergen, lijden onder de smerigste luchtvervuiling van Europa smog, veroorzaakt door het verbranden van kolen voor verwarming, vooral in de winter.[113]

Bestuur

Het nieuwe stadhuis van Podgórze, dat vroeger een zelfbesturende, onafhankelijke stad was tot het in 1915 in Krakau werd opgenomen

De gemeenteraad van Krakau heeft 43 gekozen leden,[114] een van hen is de burgemeester of president van Krakau, die om de vier jaar wordt gekozen. De verkiezing van de gemeenteraad en van de lokale bevolking regeringshoofd,[115] die tegelijkertijd plaatsvindt, is gebaseerd op wetgeving die op 20 juni 2002 is ingevoerd. De president van Krakau, herkozen voor zijn vierde termijn in 2014, is Jacek Majchrowski.[116] Verschillende leden van het Poolse nationale parlement (Sejm) worden gekozen uit de Kraków kiesdistrict.[117] De officiële symbolen van de stad omvatten een wapen, een vlag, een zegel en een banier.[118]

Toegang tot de Wielopolski-paleis uit 1560, de zetel van de burgemeester, het bestuur en de gemeenteraad van Krakau

De verantwoordelijkheden van de president van Krakau omvatten het opstellen en uitvoeren van resoluties, het uitvaardigen van stadsstatuten, het beheren van het stadsbudget, het in dienst nemen van stadsbestuurders en het voorbereiden op overstromingen en natuurrampen.[115] De president vervult zijn taken met de hulp van de gemeenteraad, stadsbestuurders en stadsinspecteurs. In de jaren negentig werd de stadsbestuur werd gereorganiseerd om een ​​beter onderscheid te maken tussen zijn politieke agenda en administratieve functies. Als gevolg hiervan werd het Office of Public Information opgericht om vragen te behandelen en de communicatie tussen stadsafdelingen en burgers in het algemeen te bevorderen.[119]

In 2000 introduceerde het stadsbestuur een nieuw langetermijnprogramma genaamd "Safer City" in samenwerking met politie, verkeer, sociale diensten, brandweer, Publieke veiligheid, en de jeugdafdelingen. Vervolgens is het aantal strafbare feiten tussen 2000 en 2001 met 3 procent gedaald en is het opsporingspercentage in dezelfde periode met 1,4 procent gestegen tot in totaal 30,2 procent.[120] Bij de uitvoering van het programma krijgt de stad hulp van alle onderwijsinstellingen en de lokale media, waaronder tv, radio en pers.

Districten

Krakau is verdeeld in 18 administratieve districten (dzielnica) of stadsdelen, elk met een zekere mate van autonomie binnen de eigen gemeentelijke overheid.[121] Vóór maart 1991 was de stad opgedeeld in vier wijken die nog steeds een gevoel van identiteit geven aan Krakau - de steden van Podgórze, Nowa Huta, en Krowodrza die werden samengevoegd tot de stad Krakau toen deze zich uitbreidde, en het oude stadscentrum van Krakau zelf.[121]

Matejko-plein met de Monument van Grunwald Bij Kleparz is een van de belangrijkste openbare ruimtes van de stad

De oudste wijken van Krakau werden vóór het einde van de 18e eeuw bij de stad ingelijfd. Ze omvatten de oude binnenstad (Staar Miasto), eenmaal opgenomen in de verdedigingsmuren van de stad en nu omringd door het Planty-park; de Wawel District, waar het koninklijk kasteel en de kathedraal staan; Stradom en Kazimierz met zijn historische joodse wijk, de laatste oorspronkelijk verdeeld in christelijke en joodse wijken;[122] evenals de oude stad Kleparz.

De belangrijkste districten die in de 19e en 20e eeuw zijn toegevoegd, zijn onder meer Podgórze, dat tot 1915 een aparte stad was aan de zuidelijke oever van de Wisla, en Nowa Huta, ten oosten van het stadscentrum, gebouwd na de Tweede Wereldoorlog.

Een van de meest opvallende historische wijken van de stad zijn: Wawel Hill, de thuisbasis van Wawel-kasteel en Wawel-kathedraal, waar veel historische Poolse koningen zijn begraven; de middeleeuwse oude binnenstad, met zijn Grote Markt (200 vierkante meter (660 voet)); tientallen oude kerken en musea; de 14e-eeuwse gebouwen van de Jagiellonian University; en Kazimierz, het historische centrum van het joodse sociale en religieuze leven van Krakau.[123]

De oude binnenstad van Krakau herbergt ongeveer 6.000 historische locaties en meer dan 2.000.000 kunstwerken.[94] De rijke verscheidenheid aan historische architectuur omvat Renaissance, Barok en Gotisch gebouwen. De paleizen, kerken en herenhuizen van Krakau vertonen een grote verscheidenheid aan kleuren, architectonische details, glas-in-lood, schilderijen, sculpturen en meubels.

Op het marktplein staat de gotiek Mariakerk (Kościół Mariacki​Het werd herbouwd in de 14e eeuw en is voorzien van het beroemde houten altaar (Altaarstuk van Veit Stoss), the largest Gothic altarpiece in the world,[124] gesneden door Veit Stoss​From the church's main tower a trumpet call (hejnał mariacki), is sounded every hour. The melody, which used to announce the opening and closing of city gates, ends unexpectedly in midstream. According to legend, the tune was played during the 13th-century Tataars invasion by a guard warning citizens against the attack. He was shot by an archer of the invading Tatar forces whilst playing, the bugle call breaking off at the moment he died.[125] The story was recounted in a book published in 1928 called De Trompettist van Krakau, door Eric P. Kelly, die een Newbery Award.[126]

WijkBevolkingArea (2009)[127]
Stare Miasto (IK)41,121559.29 ha (5.5929 km2)
Grzegórzki (II)30,441586.18 ha (5.8618 km2)
Prądnik Czerwony (III)46,621638.82 ha (6.3882 km2)
Prądnik Biały (IV)66,6492,370.55 ha (23.7055 km2)
Krowodrza (V)34,467538.32 ha (5.3832 km2)
Bronowice (VI)22,467957.98 ha (9.5798 km2)
Zwierzyniec (VII)20,2432,866.9 ha (28.669 km2)
Dębniki (VIII)56,2584,671.11 ha (46.7111 km2)
Łagiewniki-Borek Fałęcki (IX)15,014573.9 ha (5.739 km2)
Swoszowice (X)20,6412,416.73 ha (24.1673 km2)
Podgórze Duchackie (XI)52,5221,065.24 ha (10.6524 km2)
Bieżanów-Prokocim (XII)63,2701,846.93 ha (18.4693 km2)
Podgórze (XIII)32,0502,516.07 ha (25.1607 km2)
Czyżyny (XIV)26,1691,229.44 ha (12.2944 km2)
Mistrzejowice (XV)54,276547.82 ha (5.4782 km2)
Bieńczyce (XVI)44,237369.43 ha (3.6943 km2)
Wzgórza Krzesławickie (XVII)20,2342,375.82 ha (23.7582 km2)
Nowa Huta (XVIII)58,3206,552.52 ha (65.5252 km2)
Totaal760,70032,680.00 ha (326.8000 km2)

The current divisions were introduced by the Kraków City Hall on 19 April 1995. Districts were assigned Romeinse cijfers as well as the name:[128] Stare Miasto (IK), Grzegórzki (II), Prądnik Czerwony (III), Prądnik Biały (IV), Łobzów (V), Bronowice (VI), Zwierzyniec (VII), Dębniki (VIII), Łagiewniki-Borek Fałęcki (IX), Swoszowice (X), Podgórze Duchackie (XI), Bieżanów-Prokocim (XII), Podgórze (XIII), Czyżyny (XIV), Mistrzejowice (XV), Bieńczyce (XVI), Wzgórza Krzesławickie (XVII), and Nowa Huta (XVIII).

Map of districts of the City of Kraków

Krakau dzielnice blank.svg

Interactive map. For more information, click on district number.


Economie

The Center for Business Innovation office complex in Kraków

Kraków is one of Poland's most important economic centres and the economic hub of the Klein-Polen (Małopolska) region.[129][130] Since the fall of communism, the private sector has been growing steadily. There are about 50 large multinationale bedrijven in de stad, inclusief Google, IBM, Koninklijke Nederlandse Shell, UBS, HSBC, Motorola, Aptiv, MAN SE, General Electric, ABB, Aon, Akamai, Cisco-systemen, Hitachi, Philip Morris, Capgemini,[131] en Sabre Holdings,[132] along with other British, German and Scandinavian-based firms.[129][133] The city is also the global headquarters for Comarch, a Polish enterprise software house. In 2005, Directe buitenlandse investeringen in Kraków has reached approximately US$3,500,000,000. Kraków has been trying to model itself as a European version of Silicon Valley,[134] based on the large number of local and foreign hi-tech companies.[129] De werkloosheidspercentage in Kraków was 4.8% in May 2007, well below the national average of 13%.[130][135] Kraków is the second most-visited city in Poland (after Warschau).[129][130] According to the World Investment Report 2011 by the UN Conference for Trade and Development (UNCTAD), Kraków is also the most emergent city location for investment in global BPO projects (Business Process Outsourcing) in the world.[136]

Eenheidstoren, one of the tallest buildings in the city

In 2011 heeft de city budget, die wordt gepresenteerd door de Burgemeester van Krakau on 15 November annually, has a projected revenue of 3,500,000,000 zloty.[137] The primary sources of revenue were as follows: 14% from the municipal taxation on real estate properties and the use of voorzieningen, 30% in transfers from the national begroting, and 34% in state subsidies. Projected expenditures, totaling 3,520,000,000 złoty, included 21% in city development costs and 79% in city maintenance costs. Of the maintenance costs, as much as 39% were spent on education and childcare. The City of Kraków's development costs included; 41% toward construction of roads, transport, and communication (combined), and 25% for the city's infrastructure and environment.[138] The city has a high kredietwaardigheid van obligaties, and some 60% of the population is under the age of 45.[130]

Eenheidstoren was completed in 2020 after almost 30 years, creating a new business and residential centre. It is the tallest building in the city.

Ondernemerschap

Krakow has a long history of entrepreneurship, perhaps best reflected in the fact the most important square in the city is called the Main Market Square (Rynek Główny).

Opstartgemeenschap

Since the early 2000s a startup community has emerged in Krakow, In the early days the Krakow: Europe's Silicon Valley web page was the on line hub of the community. Most important now is the OMGKRK foundation en zijn Facebook-groep which has over 5000 members and acts as a community notice board for the startup community.

Ondernemers

Jan Thurzo, a Hungarian entrepreneur and mining engineer who was from 1477 an Alderman and later Mayor of Kraków. He established the Fugger–Thurzo company with Jakob Fugger​Fugger monopolised copper mining and trade in the Holy Roman Empire around 1500 and has been described as the richest man who has ever lived.[139]

Michal Hornstein, born in Krakow, and graduate of a Krakow Business School, escaped from a Nazi death camp transport. He moved to Montreal in 1951 where he founded Federal Construction Ltd., a real estate company focussing on apartments and shopping centres. Hij werd erkend als een major philanthropist in Montreal and supported the arts, education and medicine, for example with this Gift of Old Masters to the Montreal Museum of Fine Arts

Helena Rubinstein, born in Kraków, established the Helena Rubenstein inc. cosmetics company which was sold to Colgate Palmolive in 1973 for $142.3 million in stock and cash, and was said to be one of the world's richest women.

Janusz Filipiak established the successful IT company Comarch in 1993 which in 2018 employs 5500 people, and sponsors the Cracovia Football team.

Piotr Wilam established the Pascal Publishing House, the internet portal Onet.pl and seed capital fund Innovation Nest.

Knowledge and innovation community

Kraków is one of the co-location centres of Knowledge and Innovation Community (Sustainable Energy) of The Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT).[140]

InnoEnergy is an integrated alliance of reputable organisations from the education, research and industry sectors. It was created based on long standing links of cooperation as well as the principles of excellence. The partners have jointly developed a strategy to tackle the weaknesses of the European innovation landscape in the field of sustainable energy.[141]

Vervoer

Bombardier city tram on Piłsudski Bridge

Public transport is based on a fairly dense network of tram and bus routes operated by a municipal company, supplemented by a number of private minibus operators. Local trains connect some of the suburbs. The bulk of the city's historic area has been turned into a voetgangerszone with rickshaws and horse-drawn carriages; however, the trams run within a three-block radius.[142] The historic means of transportation in the city can be examined at the Museum of Municipal Engineering in the Kazimierz district, with many old trams, cars and buses.[143]

Railway connections are available to most Polish cities, b.v. Katowice, Częstochowa, Szczecin, Gdynia en Warschau​Internationale bestemmingen zijn onder meer Bratislava, Boedapest, Wenen, Praag, Berlijn, Hamburg, Lviv, Kiev, en Odessa (June–September).[144] De centraal station is located just outside the Old Town District and is well-served by public transport.

Kraków's airport, officially named Internationale luchthaven Krakau John Paul II (IATA: KRK), is located 11 km (7 mi) west of the city. Direct trains cover the route between Treinstation Kraków Główny and the airport in 20 minutes. Kraków Airport served around 5,800,000 passengers in 2017.[145] Ook de Katowice International Airport is located 80 kilometres (50 miles) or about 75 minutes from Kraków.[146]

In Autumn 2016 Poland's oldest Systeem voor het delen van fietsen was modernized and now offers 1,500 bikes at 150 stations under the name of Wavelo (pl), which is owned by BikeU of the French multinational company Egis.[147]

Demografie

Kraków had a recorded population of 774,839 in 2019. According to the 2006 data,[148] the population of Kraków comprised about 2% of the population of Poland and 23% of the population of the Klein-Polen​Selected demographic indicators are presented in a table (below), compiled on the basis of only the population living in Kraków permanently. The larger metropolitan area of the city encompasses a territory in which (in 2010) 1,393,893 inhabitants live.[149]

Already in the Middle Ages, the population of Kraków consisting of numerous ethnic groups, began to grow rapidly.[150] It doubled between 1100 and 1300 from 5,000 to 10,000, and in 1400 counted 14,000 inhabitants. By 1550, the population of metropolitan Kraków was 18,000; although it went down to 15,000 in the next fifty years due to calamity.[151][152] By the early 17th century the Kraków population had reached 28,000 inhabitants.[153]

Uitsplitsing van de bevolking
 Demografisch
indicatoren
 
 Jaren  Krakau 
Bevolking
in thousands
1970
1978
1988
1995
2002
2017
588,0  
693,6  
746,6  
732,9  
758,5  
767,3  
Bevolkingsdichtheid
person/km2
1970
1978
1988
1995
2002
2017
2,556  
2,156  
2,285  
2,243  
2,320
2,348
Aantal vrouwen
per 100 men
1970
1978
1988
1995
2002
2017
110  
110  
110  
112  
113  
114  
Bevolkingsgroei
per 1000
1998
1999
2000
2001
2005
2017
−1.3  
−1.7  
−1.5  
−1.5  
-0.13  
+1.4  
Source: Stat.gov.pl Tabl. 1 (27).[148]

In the historical 1931 census preceding World War II, 78.1% of Cracovians declared Polish as their primary language, with Yiddish or Hebrew at 20.9%, Ukrainian 0.4%, German 0.3%, and Russian 0.1%.[154] The ravages of history have greatly reduced the percentage of etnische minderheden living in Kraków.

In the 2002 census, 1,895 of Kraków's inhabitants declared non-Polish national identity, the most numerous were: Romani mensen (264), Oekraïners (255) en Russen (141).[155]

Many immigrants from other countries, particularly from Eastern Europe, settle in Kraków; as of 2019 10% of Kraków's population are foreigners, most of them Ukrainians (between 11,000 and 50,000).[156]

Population growth in Kraków since 1791

Religie

Wawel-kathedraal, home to royal coronations and resting place of many national heroes; considered to be Poland's national sanctuary

The metropolitan city of Kraków is known as the city of churches. The abundance of landmark, historic temples along with the plenitude of monasteries and convents earned the city a countrywide reputation as the "Northern Rome" in the past. The churches of Kraków comprise over 120 places of worship (2007) of which over 65 were built in the 20th century. More are still being added.[157] In aanvulling op Rooms-katholicisme, other denominations present include Jehovah's Getuigen,[158] Mariavite Kerk, Polish Catholic Church, Pools-orthodoxe kerk, Protestantisme en Heiligen der laatste dagen.[159]

As of 2017, weekly Mass attendance in the Archdiocese of Krakow was 49.9 percent, above the national Polish average of 38.3 percent.[160]

Sint-Annakerk is the leading example of Barokke architectuur in Polen

Kraków contains also an outstanding collection of monuments of Jewish sacred architecture unmatched anywhere in Poland. Kraków was an influential centre of Jewish spiritual life before the outbreak of World War II, with all its manifestations of religious observance from Orthodox naar Chassidisch en Hervorming flourishing side by side. There were at least 90 synagogues in Kraków active before the Nazi-Duits invasion of Poland, serving its burgeoning Jewish community of 60,000–80,000 (out of the city's total population of 237,000), established since the early 12th century.[161]

Most synagogues of Kraków were ruined during World War II by the Nazi's who despoiled them of all ceremonial objects, and used them as storehouses for ammunition, firefighting equipment, as general storage facilities and stables. De post-Holocaust Jewish population of the city had dwindled to about 5,900 before the end of the 1940s. Poland was the only Oostblok country to allow free Jewish alijah (emigration to Israël) without visas or exit permits upon the conclusion of World War II.[162] By contrast, Stalin forcibly kept Russian Jews in the Sovjet Unie, as agreed to in the Jalta-conferentie.[163] In recent time, thanks to efforts of the local Jewish and Polish organisations including foreign financial aid from the American Jewish Joint Distribution Committee, many synagogues underwent major restorations and serve religious and tourist purposes.[164]

Onderwijs

Kraków is a major centre of education. Twenty-four institutions of higher education offer courses in the city, with more than 200,000 students.[165] Jagiellonian University, the oldest university in Poland and ranked by the Supplement voor Times Higher Education as the second-best university in the country,[166][167] was founded in 1364 as Studium Generale[168] and renamed in 1817 to commemorate the royal Jagiellonische dynastie of Poland and Lithuania.[169] Its principal academic asset is the Jagiellonian Bibliotheek, with more than 4 million volumes, including a large collection of medieval manuscripts[170] Leuk vinden Copernicus' De Revolutionibus en de Balthasar Behem Codex​With 42,325 students (2005) and 3,605 academic staff, the Jagiellonian University is also one of the leading research centres in Poland. Famous historical figures connected with the University include Sint-Jan Cantius, Jan Długosz, Nicolaus Copernicus, Andrzej Frycz Modrzewski, Jan Kochanowski, Koning John III Sobieski, Paus Johannes Paulus II and Nobel laureates Ivo Andrić en Wisława Szymborska.[171]

AGH University of Science and Technology, established in 1919, is the largest technische Universiteit in Poland, with more than 15 faculties and student enrollment exceeding 30,000.[172] It was ranked by the Polish edition of Newsweek as the best technical university in the country in 2004.[173] During its 80-year history, more than 73,000 students graduated from AGH with master's or bachelor's degrees. Some 3,600 persons were granted the degree of Doctor in de wetenschappen, and about 900 obtained the qualification of Habilitated Doctor.[174]

Other institutions of higher learning include Academy of Music in Kraków first conceived as serre in 1888, one of the oldest and most prestigious conservatories in Central Europe and a major concert venue;[175] Krakau University of Economics, established in 1925;[176] Pedagogische Universiteit, in operation since 1946;[177] Agricultural University of Krakow, offering courses since 1890 (initially as a part of Jagiellonische Universiteit);[178] Academie voor Schone Kunsten, de oudste Beeldende kunst Academy in Poland, founded by the Poolse schilder Jan Matejko; Ludwik Solski Academie voor Dramatische Kunsten;[179] The Pontifical Academy of Theology;[180] en Krakow University of Technology, which has more than 37,000 graduates.

Scientific societies and their branches in Kraków conduct scientific and educational work in local and countrywide scale. Academie voor leren, Krakow Scientific Society, Bibliotheek van de Vereniging van Rechtenstudenten van de Jagiellonian University, Poolse Copernicus Society of Naturalists, Polish Geological Society, Polish Theological Society in Kraków, Polish Section of Instituut voor elektrische en elektronische ingenieurs and Polish Society for Synchrotron Radiation have in Kraków their main seats.

Cultuur

Kraków was named the official Culturele Hoofdstad van Europa for the year 2000 by the Europeese Unie.[181] It is a major attraction for both local and international tourists, attracting nearly 13 million visitors a year.[182] Major landmarks include the Grote Markt met Mariakerk en de Sukiennice Cloth Hall, de Wawel-kasteel, de National Art Museum, de Zygmunt Bell bij de Wawel-kathedraal, and the medieval St. Florian's Gate met de Barbican langs de Royal Coronation Route.[183] Kraków has 28 museums and openbare kunst galerijen. Onder hen is de Czartoryski Museum met werken van Leonardo da Vinci en Rembrandt net als de EUROPEUM - European Culture Centre en de Archeologisch museum van Krakau whose collection highlights include the Zbruch Idol en de Bronocice Pot.

Musea en nationale kunstgalerijen

De Nationaal Museum in Kraków is one of Poland's finest galleries of art

Kraków's 28 museums are separated into the national and municipal museums; the city also has a number of art collections and public art galleries. De Nationaal Museum, established in 1879, as well as the National Art Collection on Wawel Hill, are all accessible to the general public and well patroned.

The National Art Collection is located at the Wawel, de voormalige residentie van drie dynastieën van Poolse vorsten. Koninklijke kamers zijn voorzien van kunst, antiek meubilair, Poolse en Europese schilderijen, verzamelobjecten en een onovertroffen tentoonstelling van het 16e-eeuwse monumentale Vlaams wandtapijten​Wawel Treasury and Armoury features Polish royal memorabilia, jewels, applied art, and 15th- to 18th-century arms. Kenmerken van de Wawel Eastern Collection Turks tenten en militaire accessoires. The National Museum is the richest museum in the country with collections consisting of several hundred thousand items kept in big part in the Main Building at Ul. 3 Maja, although there are as many as eleven separate divisions of the museum in the city, one of the most popular being The Gallery of the 19th Century Polish Art in Sukiennice with the collection of some of the best known paintings and sculptures of the Jong Polen beweging. The latest division called Europeum met Brueghel among a hundred Western European paintings was inaugurated in 2013.[184]

Kraków Congress Centre - the business and cultural flagship of the city

Other major museums of special interest in Kraków include the Manggha Museum of Japanese Art and Technology (at M. Konopnickiej 26),[185] Stanisław Wyspiański Museum (at 11 Szczepanska St),[185] Jan Matejko Manor in Krzesławice,[51] – a museum devoted to the master painter and his life, Emeryk Hutten Czapski Museum,[186] en Józef Mehoffer Manor.[185]

The Rynek Underground museum, under the main square, is an evocative modern display of Kraków's 1000+ years of history though its streets, activities and artifacts. This followed the massively extended excavations which started in a small way in 2005[187] and, as more and more was found, ran on eventually to 2010.

A half-an-hour tram-ride takes you to the little-heralded Pools Luchtvaartmuseum considered eighth world's best aviation museum by CNN and featuring over 200 aircraft including a Sopwith Camel among other First World War biplanes; a comprehensive display of aero engines; and essentially a complete collection of airplane types developed by Poland after 1945.[188] Activities of small museums around Kraków and in the Lesser Poland region are promoted and supported by the Małopolska Institute of Culture​the Institute organises annual Małopolska Heritage Days.[189]

Uitvoerende kunst

Kraków's renowned Juliusz Słowacki Theater

The city has several famous theatres, including the Narodowy Stary Teatr (the National Old Theatre),[190] de Juliusz Słowacki Theater, the Bagatela Theatre, the Ludowy Theater, and the Groteska Theatre of Puppetry, as well as the Opera Krakowska and Kraków Operetta. The city's principal concert hall and the home of the Kraków Philharmonic Orchestra is de Krakau Philharmonic (Filharmonia Krakowska) built in 1931.[191]

Kraków hosts many annual and biannual artistic events,[192] some of international significance such as the Misteria Paschalia (Baroque music), Sacrum-Profanum (contemporary music), the Krakow Screen Festival (populaire muziek), the Festival of Poolse muziek (classical music), Dedications (theatre), the Filmfestival van Krakau (one of Europe's oldest short films events),[193] Etiuda&Anima International Film Festival (the oldest international art-film event in Poland), Biennial of Graphic Arts, en de Joods Cultuurfestival​Kraków was the residence of two Polish Nobel laureates in literature, Wisława Szymborska en Czesław Miłosz​een derde Nobel laureaat, the Yugoslav writer Ivo Andric, lived and studied in Kraków. Other former longtime residents include internationally renowned Poolse film bestuurders Andrzej Wajda en Roman Polanski, both of whom are Academy Award winnaars.

Muziek

Concert hall of the Krakau Philharmonic

Opera Krakowska[194] een van de toonaangevende nationale operagezelschappen, organiseert elk jaar 200 uitvoeringen, waaronder ballet, operettes en musicals. Het heeft, in zijn hoofdrepertoire, de grootste wereld en Poolse operaklassiekers. De Opera verhuisde in het najaar van 2008 naar haar eerste permanente huis. Ze heeft ook de leiding over het Zomerfestival van opera en operette.

Kraków is home to two major Polish festivals of oude muziek het presenteren van vergeten barokoratoria en opera's: Opera Rara,[195] en Misteria Paschalia.[196] Ondertussen, Capella Cracoviensis voert het Music in Old Krakow International Festival.

Academy of Music in Kraków, founded in 1888, is known worldwide as the alma mater van de hedendaagse Poolse componist Krzysztof Penderecki and it is also the only one in Poland to have two winners of the Internationale Chopin-wedstrijd in Warschau onder zijn alumni. The Academy organises concerts of its students and guests throughout the whole year.[197]

Music organisations and venues include: Kraków Philharmonic,[198] Sinfonietta Cracovia (ook bekend als het Orkest van de Koninklijke Stad Krakau), het Poolse Radiokoor van Krakau, Organum Academisch koor, gemengd Mariański-koor (Mieszany Chór Mariański), Kraków Academic Choir of the Jagiellonische Universiteit, the Kraków Chamber Choir, Amar Corde Strijkkwartet, Consortium Iagellonicum Barokorkest van de Jagiellonische Universiteit, Brass Band of T. Sendzimir Steelworks, and Camerata Chamber Orchestra of Radio Kraków.

Toerisme

According to official statistics, in 2019 Kraków was visited by over 14 million tourists including 3.3 million foreign travellers. The visitors spent over 7.5 billion zloty (ca. €1.7 billion) in the city (without travel costs and pre-booked accommodation). Most foreign tourists came from Germany (14.2%), United Kingdom (13.9%), Italy (11.5%), France (11.2%), Spain (10.4%) and Ukraine (5.4%).[199] The Kraków tour-guide from the Lesser Poland Visitors Bureau indicated that not all statistics are recorded due to the considerable number of those who come, staying in readily available private rooms paid for by cash, especially from Oost-Europa.[200]

The main reasons for visiting the city are: its historical monuments, recreation as well as relatives and friends (placing third in the ranking), religion and business. There are 120 quality hotels in Kraków (usually about half full) offering 15,485 overnight accommodations.[201] The average stay last for about 4 to 7 nights. The survey conducted among the travelers showed that they enjoyed the city's friendliness most, with 90% of Polish tourists and 87% foreigners stating that they would recommend visiting it.[200] Notable points of interest outside the city include the Wieliczka-zoutmijn, de Tatra-gebergte 100 km (62 mi) to the south, the historic city of Częstochowa (north-west), the well-preserved former Nazi concentration camp at Auschwitz, en Ojcowski National Park,[202] inclusief de Renaissance Kasteel op Pieskowa Skała.[203] Kraków has been awarded a number of top international rankings such as the 1st place in the Top city-break destinations 2014 survey conducted by the British Welke?.[204]

Sport

Kraków was the host city of the 2014 FIVB Men's Volleyball World Championship en Europees kampioenschap handbal heren 2016​It has also been selected as the European City of Sport for 2014.[205]

Amerikaans voetbal is een van de meest populaire sporten in de stad.[206] The two teams with the largest following are thirteen-time Polish champion Wisła Krakau,[207] and five-time champion Cracovia,[208] both founded in 1906 as the oldest still existing in Poland.[209] They have been involved in the most intense rivalry in the country and one of the most intense in all of Europe, known as the Heilige oorlog (Święta Wojna).[210] Andere voetbalclubs omvatten Hutnik Krakau, Wawel Krakau, and one-time Polish champion Garbarnia Krakau​There is also the first-league rugby club Juvenia Kraków​Kraków has a number of additional, equally valued sports teams including twelve-time Polish ijshockey kampioenen Cracovia and the twenty-time women's basketball champions Wisła Kraków.

Cracovia Stadion

De Marathon van Cracovia, with over a thousand participants from two dozen countries annually, has been held in the city since 2002.[211] Poland's first F1 racing driver Robert Kubica was born and brought up in Kraków, as was former WWE tag team champion Ivan Putski, and Top 10 ranked women's tennis player Agnieszka Radwańska.

De bouw van een nieuw Tauron Arena Krakau began in May 2010; for concerts, indoor athletics, hockey, basketball, zaalvoetbal en andere evenementen. The facility area has 61,434 m2, with maximum area of the arena court of 4 546 m2​The average capacity is 18,000 for concerts, and 15,000 for sport events, with maximum number of spectators being 22,000.[212] The Arena boasts Poland's largest LED media façade, with a total surface of 5,200 m2 of LED strip lighting, wrapping around the stadium, and one of Europe's largest LED screens, measuring over 540 m2.[213]

Krakau was bieden om het Olympische Winterspelen 2022 met Jasná but the bid was rejected by a majority (69.72%) of the vote in een referendum on 16 May 2014. The referendum was organised after a wave of criticism from citizens who believed that the Olympics would not promote the city. The organizing committee of "Krakow 2022" spent almost $40,000 to pay for a citizen-approved logo, but many citizens considered this a waste of public money. The committee was rumoured to have fraudulently used several million zlotys for unknown expenses.

In mei 2019 heeft de Pools Olympisch Comité announced Kraków as host of the Polish bid for the 2023 European Games, On 22 June 2019, The Europese Olympische Comités at the General Assembly in Minsk, Wit-Rusland announced that Kraków will host the 2023 edition.[214][215]

Opmerkelijke mensen

Internationale relaties

Contemporary foreign names for the city

Kraków is referred to by various names in different languages. An old English name for the city is Krakau​though it has become less common in recent decades, some sources still use it. The city is known in Tsjechisch, Slowaaks en Servisch net zo Krakov, in Hungarian as Krakkó, in Litouws net zo Krokuva, in Finnish as Krakova, in Duitse en Nederlands net zo Krakau, in Latijns, Spanish and Italian as Cracovia, in het Frans als Cracovie, in Portugees net zo Cracóvia and in Russian as Краков. Oekraïens en Jiddisch languages refer to it as Krakiv (Краків) and Kroke (קראָקע‎) respectively.[216]

Tweelingsteden en zustersteden

Kraków is verbroederd, or maintains close relations, with 36 cities around the world:[217][218][219]

Zie ook

Opmerkingen

  1. ^ "Lokale databank"​Statistieken Polen​Opgehaald 21 juni 2020. Data for territorial unit 1261000.
  2. ^ Sikora, Jakub (4 June 2018). "5 czerwca 1257 roku Kraków otrzymał prawa miejskie » Historykon.pl".
  3. ^ "Cracow". Collins Engels woordenboek. HarperCollins​Opgehaald 3 juni 2019.
  4. ^ "Cracow" (Wij en "Cracow". Oxford Woordenboeken UK Woordenboek. Oxford Universiteit krant​Opgehaald 3 juni 2019.
  5. ^ een b c d De gemeente Krakau, Press Office (2008). "Onze stad. Geschiedenis van Krakau (archeologische vondsten)"​Gearchiveerd van het origineel op 19 februari 2007​Opgehaald 11 september 2007.
    Marek Strzala. "Geschiedenis van Krakau"​Krakau Info​Opgehaald 23 december 2012.
  6. ^ "Geschiedenis van de stad"​Oficjalny portal turystyczny m.st. Warszawy. Gearchiveerd van het origineel op 22 maart 2018​Opgehaald 22 maart 2018.
  7. ^ Kraków haalt de top tien in de poll van Conde Nast Traveler TheNews.pl.
  8. ^ Małota, Wojciech. "Kraków - Office Power - CRACOW & MAŁOPOLSKA". welkom.com.pl​Gearchiveerd van het origineel op 6 maart 2012.
  9. ^ "Plaszow dwangarbeidskamp". BOOG. 2005​Opgehaald 14 november 2014.
  10. ^ Kengor, Paul; Patricia Clark Doerner (oktober 2007). De rechter: William P. Clark, Ronald Reagan's Top Hand​Ignatius Press. ISBN 978-1-58617-183-4​Opgehaald 19 juli 2009.
  11. ^ een b Centrum, UNESCO Werelderfgoed. "Historisch centrum van Krakau". whc.unesco.org.
  12. ^ 2e zitting van de commissie UNESCO Werelderfgoedcomité. Washington, D.C. 5-8 september 1978.
  13. ^ "De wereld volgens GaWC 2020". GaWC - Onderzoeksnetwerk​Globalisering en wereldsteden​Opgehaald 31 augustus 2020.
  14. ^ "10 geweldige dingen die je waarschijnlijk niet wist over Polen". De Telegraaf​Opgehaald 13 november 2016.
  15. ^ "Het verhaal van Krakau: een Unesco-literatuurstad opgebouwd uit boeken"​14 november 2013​Opgehaald 26 november 2016.
  16. ^ "Krakau organiseert de volgende Wereldjongerendag". Catholic News Agency (CNA)​28 juli 2013​Opgehaald 4 januari 2015.
  17. ^ https://www.krakow.pl/kultura/73601,artykul,krakowskie_abc.html#:~:text=Istnieje%20kilka%20koncepcji%20wyja%C5%9Bniaj%C4%85cych%20pochodzenie,od%20imienia%20legendarnego % C4% 99cia% 20Kraka.
  18. ^ "Krakowskie ABC - Magiczny Kraków". www.krakow.pl.
  19. ^ AGH, ACK Cyfronet. "Uchwala - Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa - BIP MK". www.bip.krakow.pl.
  20. ^ Krakau czy Krakau? Urzędnicy bliscy decyzji​Rafał Romanowski. Gazeta Wyborcza, 9 januari 2008
  21. ^ "Wawel Kraków"​Opgehaald 12 september 2007. Wawel Hill verleden en heden
  22. ^ Magiczny Kraków (mei 2012). "Geschiedenis van Krakau"​Officiële website van de stad Krakau​Opgehaald 23 december 2012.
  23. ^ Krystyna en Frank Van Dongen. "Het koninklijk kasteel in Krakau"​Gearchiveerd van het origineel op 24 juli 2011​Opgehaald 19 mei 2011.
  24. ^ Stanisław Rosik en Przemysław Urbańczyk. "Polen - Kerkelijke organisatie"​Opgehaald 19 mei 2011.
  25. ^ J.J. Saunders, De geschiedenis van de Mongoolse veroveringen, (University of Pennsylvania Press, 1971), p.85.
  26. ^ Polska Agencja Prasowa. Nauka tegen Polsce (juni 2007), Rocznica lokacji Krakowa (750-jarig jubileum van de Kraków Location Act). Zie ook: volledige tekst van Kraków Location Act in het Pools, uit het Latijn vertaald door Bożena Wyrozumska (artikel door Janusz Kędracki). Gearchiveerd 8 mei 2013 op de Wayback-machine Ontvangen 21 december 2012.
  27. ^ Marek Strzala, "Het oudst bekende stadshandvest van Krakau dateert uit 1257"​Opgehaald 12 mei 2007.
  28. ^ Edmund Kolodziejczyk. "Polen. Geografie, politieke geschiedenis en de positie van de kerk". Katholieke Encyclopedie​Gearchiveerd van het origineel op 9 december 2012​Opgehaald 19 mei 2011. Zie voor het overzicht van historische gebeurtenissen: Tandsteen invallen
  29. ^ een b Stefan Świszczowski, Miasto Kazimierz pod Krakowem, Krakau 1981, s.52, ISBN 83-08-00624-8.
  30. ^ Sharon en Peter Pfeiffer, "Krakau. Een korte geschiedenis." "De oprichting van een universiteit"​Gearchiveerd van het origineel op 16 april 2007​Opgehaald 12 mei 2007.
  31. ^ Hanzesteden: Krakau Gearchiveerd 13 augustus 2007 op de Wayback-machine, Polonia Online, opgehaald op 25 september 2007.
  32. ^ Sobecki, Sebastian (2016). Krakau. Europe: A Literary History, 1348-1418, ed. David Wallace​Oxford Universiteit krant. pp. 551-65. ISBN 9780198735359.
  33. ^ Davies, Norman (2005). God's Playground: A History of Poland​Oxford Universiteit krant. ISBN 978-0-19-925339-5​Opgehaald 21 januari 2008.p.118. Zie deel 1, hoofdstuk 5.
  34. ^ Michael J. Mikoś, Poolse Renaissance Literatuur: An Anthology​Ed. Michael J. Mikoś. Columbus, Ohio / Bloomington, Indiana: Slavica Publishers. 1995. ISBN 978-0-89357-257-0 Eerste hoofdstukken online Gearchiveerd 27 september 2007 op de Wayback-machine, Ontvangen op 25 september 2007
  35. ^ Historisch centrum van Krakau, UNESCO-rapport, opgehaald op 4 oktober 2007
  36. ^ Oude synagoge in Krakau, Ontvangen op 25 september 2007.
  37. ^ Harold B. Segel, Renaissancecultuur in Polen: The Rise of Humanism, 1470–1543, Cornell University Press, 1989, ISBN 0-8014-2286-8, Google Print, p.252
  38. ^ Davies, Norman (2005). Norman Davies, God's Playground, deel 1, hoofdstuk 5. ISBN 978-0-19-925339-5​Opgehaald 9 november 2010.
  39. ^ Wieslaw Wydra, "Die ersten in polnischer Sprache gedruckten Texte, 1475–1520", Gutenberg-Jahrbuch, Vol. 62 (1987), blz. 88-94 (88)
  40. ^ "The Warsaw Voice", 11 april 1999. "Bell Woman of Wawel Hill"​Opgehaald 11 september 2007.
  41. ^ "Schilderen in Polen - Een korte samenvatting"​Gearchiveerd van het origineel op 27 september 2007​Opgehaald 11 september 2007.
  42. ^ Emil Kren en Daniel Marx, "Kunstenaarsbiografieën."Hans Süss von Kulmbach; J. Paul Getty Museum, "Kunstenaars: Hans von Kulmbach"​ook, Agnieszka Janczyk, Kazimierz Kuczman, Joanna Winiewicz-Wolska, "Wawel Royal Castle, The National Art Collection (homepage)"​Gearchiveerd van het origineel op 27 september 2007​Opgehaald 11 september 2007.
  43. ^ Kazimierz.com. "Kazimierz wczoraj. Introductie"​Stowarzyszenie Twórców Kazimierz.com​Opgehaald 11 december 2011.
  44. ^ Jagiellonische Universiteit Centrum voor Europese studies, "A Very Short History of Kraków", zie: "1596 administratieve hoofdstad, het kleine dorpje Warschau"​Gearchiveerd van het origineel op 12 maart 2009​Opgehaald 12 mei 2007.
  45. ^ "De Poolse strijd voor vrijheid"​Gearchiveerd van het origineel op 24 september 2008​Opgehaald 12 mei 2007.
  46. ^ "Insurekcja kościuszkowska 1764–1798"​Gearchiveerd van het origineel op 26 september 2007​Opgehaald 26 juli 2007.
  47. ^ Cresswell, Peterjon (12 mei 2009). Frommer's Kraków Day by Day: 20 slimme manieren om de stad te zien​John WIley & Sons. p.171. ISBN 978-0-470-69710-8​Opgehaald 14 augustus 2009.
  48. ^ Chambers's Encyclopaedia: A Dictionary of Universal Knowledge for the People, deel 4​W. en R. Chambers. 1862​Opgehaald 14 augustus 2009.
  49. ^ Marek Strzala, "Geschiedenis van Krakau" "(zie: Franz Joseph I kende Kraków de gemeentelijke overheid toe)"​Opgehaald 12 mei 2007.
  50. ^ Beata Moore (25 augustus 2006). Krakau: City of Treasures​Pgw. ISBN 978-0-7112-2571-8​Opgehaald 9 november 2010.
  51. ^ een b Landhuis Jan Matejko in Krzesławice
    "Jan Matejko: de schilder en patriot"​Gearchiveerd van het origineel op 26 mei 2007​Opgehaald 18 mei 2007.
  52. ^ Maria Prussak, Adam Mickiewicz Instituut, april 2006. Profielen. Beeldende kunst, literatuur, theater: "Stanisław Wyspiański"​Gearchiveerd van het origineel op 30 september 2007​Opgehaald 2 september 2007.
  53. ^ Wood, Nathaniel D. (2010). Metropolitan worden: Urban Selfhood and the Making of Modern Cracow​DeKalb: Northern Illinois University Press. p. 272. ISBN 978-0-87580-422-4.
  54. ^ (in het Pools) Artur Turyna, "Kraków - najważniejsze daty - Okres IV - od początku XX wieku do dziś"​Gearchiveerd van het origineel op 14 januari 2005​Opgehaald 12 september 2007.
  55. ^ (in het Pools) Bohdan Urbankowski, Bohdan Urbankowski (1997). Józef Piłsudski: marzyciel i strateg (Józef Piłsudski: dromer en strateeg)​Wydawnictwo ALFA, Warschau, 1997. pp. 171-172. ISBN 978-83-7001-914-3.
  56. ^ (in het Pools) Paweł Stachnik, Dziennik Polski, 21 september 2004. "Okrzyk na cześć cesarza"​Opgehaald 1 september 2007.
  57. ^ Frucht, Richard C. (2005). Oost-Europa: een inleiding tot de mensen, landen en cultuur, deel 1​ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-800-6​Opgehaald 14 augustus 2009.
  58. ^ Magocsi, Paul R .; Pop, Ivan (2002). Encyclopedie van Rusyn geschiedenis en cultuur​Universiteit van Toronto Press. p.370. ISBN 978-0-8020-3566-0​Opgehaald 14 augustus 2009.
  59. ^ "Krakau na 1795"​YIVO. Gearchiveerd van het origineel op 13 november 2018​Opgehaald 13 november 2018.
  60. ^ Eilat Gordin Levitan, "Oude scènes uit Krakau, inclusief historische foto's"​Opgehaald 1 september 2007.
  61. ^ Cztery miasta w jednym - nowa historia wojennego Krakowa Niechciana "stolica" Agnieszka Sabor Tygodnik Powszechny Nr 4 (2794), 26 stycznia 2003
  62. ^ "Holocaust Encyclopedia - Krakau". Holocaustherdenkingsmuseum van de Verenigde Staten.
  63. ^ een b c d "Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933-1945 - Vol. II: Ghettos in German-Occupied Eastern Europe". Holocaustherdenkingsmuseum van de Verenigde Staten.
  64. ^ Anna M.Cienciala, History 557 Lecture Notes, 2002 (herzien najaar 2003), "16B. Oost-Europa in de Tweede Wereldoorlog: oktober 1939 - mei 1945"​Opgehaald 22 november 2007.
  65. ^ (in het Pools) Edward Burek, (redacteur). "Sonderaktion Krakau" in Encyklopedia Krakowa. Krakau: PWM, 2000
  66. ^ Longerich 2010, p. 171.
  67. ^ Bieberstein: Zagłada Żydów w Krakowie. Krakau 1985. J. Kast, B. Siegler, P. Zinke: Das Tagebuch der Partisanin Justyna. Jüdischer Widerstand in Krakau. Berlijn 1999. Artikelen uit kranten in Krakau (meestal uit de lokale 'Gazeta Wyborcza") gepubliceerd in maart 2003 op de 60ste verjaardag van de liquidatie van het getto van Krakau. Met historische kaarten. "Het getto van Krakau 1940-1943"​Opgehaald 11 september 2007.
  68. ^ Longerich 2010, p. 376
  69. ^ Gressor, Megan; Cook, Kerry (2005). Alles voor de liefde​Murdoch Books. ISBN 978-1-74045-596-1​Opgehaald 20 juli 2009.
  70. ^ Crowe, David (7 mei 2007). Oskar Schindler: het onvertelde verslag van zijn leven, activiteiten in oorlogstijd en het waargebeurde verhaal achter de lijst​Basisboeken. ISBN 978-0-465-00253-5​Opgehaald 20 juli 2009.
  71. ^ Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki, Een beknopte geschiedenis van Polen, Cambridge University Press, 2006, ISBN 0-521-85332-X, Google Print, p.66
  72. ^ Gilbert, M (1989) Tweede Wereldoorlog, Weidenfeld & Nicolson P646
  73. ^ "Wetenschap en hoger onderwijs in Krakau 2007"​Gearchiveerd van het origineel op 12 december 2007​Opgehaald 23 november 2007.
  74. ^ Jagiellonische Universiteit centrum voor Europese Studies, zie: ""Arbeidersparadijs "van beton"​Gearchiveerd van het origineel op 12 maart 2009​Opgehaald 12 mei 2007.
  75. ^ een b "Nowa Huta (gedeelte van Krakau, Polen)"​Gearchiveerd van het origineel op 12 december 2007​Opgehaald 23 november 2007.
  76. ^ Jerzy Aleksander Karnasiewicz, Nowa Huta. Okruchy życia i meandry historii (Nowa Huta. Crumbs of Life and the Meanders of History), fotobloemlezing; Wydawnictwo Towarzystwo Slowaków w Polsce, Krakau, 2003; ISBN 83-89186-67-5
  77. ^ Witold Stefan Alexandrowicz en Zofia Alexandrowicz, Acta Carsologica, Sloveense Academie van Wetenschappen "Patroon van karstlandschap van het Krakau Upland (Zuid-Polen)"​Gearchiveerd van het origineel op 26 september 2007​Opgehaald 12 september 2007.
  78. ^ Instituut voor Milieuwetenschappen van de Jagiellonische Universiteit, "De vormen van natuurbescherming binnen de stadsgrenzen"​Gearchiveerd van het origineel op 24 augustus 2007​Opgehaald 12 september 2007.
  79. ^ "Krakau, Polen", weatherbase.com, opgehaald 20 juli 2020
  80. ^ een b "Warschau vs Krakau Klimaat en afstand tussen". www.warsaw.climatemps.com​Gearchiveerd van het origineel op 24 mei 2020​Opgehaald 10 maart 2019.
  81. ^ "Weergemiddelden in Krakau - Klimaat en temperaturen". www.introducingkrakow.com​Opgehaald 10 maart 2019.
  82. ^ A, Peel, M. C., Finlayson, B. L., en McMahon, T. (12 oktober 2007), Klimaatkaart van Europa (van de "Bijgewerkte wereldkaart van de Köppen-Geiger klimaatclassificatie")., opgehaald 10 maart 2019
  83. ^ Muller, M. J. (6 december 2012). Geselecteerde klimaatgegevens voor een wereldwijde reeks standaardstations voor vegetatiewetenschap​Springer Science & Business Media. ISBN 9789400980402.
  84. ^ Alex (10 mei 2015). "Klimaatclassificatie door Wincenty Okołowicz". Levendige kaarten​Opgehaald 10 maart 2019.
  85. ^ Twardosz, Robert; Niedźwiedź, Tadeusz; Łupikasza, Ewa (1 mei 2011). "De invloed van atmosferische circulatie op het type neerslag (Krakau, Zuid-Polen)". Theoretische en toegepaste klimatologie. 104 (1): 233–250. Bibcode:2011ThApC.104..233T. doi:10.1007 / s00704-010-0340-5. ISSN 1434-4483.
  86. ^ "Polen - Klimaat". Encyclopedia Britannica​Opgehaald 10 maart 2019.
  87. ^ "Het typische weer overal op aarde - Weather Spark". weatherspark.com​Opgehaald 10 maart 2019.
  88. ^ Groep, PMB. "WMO-richtlijnen voor de berekening van klimaatnormen". bibliotheek.wmo.int​Opgehaald 10 maart 2019.
  89. ^ "Klimaat Krakau"​Pogoda.ru.net​Opgehaald 18 mei 2019.
  90. ^ "KRAKOW-BALICE 1961-1990"​NOAA​Opgehaald 18 mei 2019.
  91. ^ "KRAKOW OBSERVATORY 1961-1990"​NOAA​Opgehaald 18 mei 2019.
  92. ^ "Meteomodel. Dane. Średnie i sumy miesięczne"​meteomodel.pl​Opgehaald 10 november 2019.
  93. ^ Ingrid Gustafson, Let's Go: Oost-Europa Gepubliceerd door Macmillan, pagina 444. Let's Go Publications, 2008.
  94. ^ een b Jeffrey Zuehlke, Zuehlke, Jeffrey (15 december 2005). Polen in beeld​Twenty-First Century Books. p.72. ISBN 978-0-8225-2676-6​Opgehaald 15 september 2007.
  95. ^ "Uniwersytet Jagielloński"​Wandaluzja​Opgehaald 11 december 2011.
  96. ^ Lijst met synagogen en Betei Midrasj in Krakau tussen de oorlogen. PDF 49 KB. Ontvangen 17 april 2012. Gearchiveerd 9 februari 2012 op de Wayback-machine
  97. ^ Marek Strzala. "Krakau's Arts Palace"​Krakau Info​Opgehaald 16 april 2012.
  98. ^ Piotr Strasz. "Secesyjny Kraków"​Muzeumsecesji.pl​Opgehaald 11 december 2011.
  99. ^ Beata Vogt, Farid Nassery, Aspekt geometryczny krakowskich budowli modernistycznych powstałych do II Wojny Światowej. Scribd.com document. Gearchiveerd 8 mei 2013 op de Wayback-machine
  100. ^ "Kraków, Oleandry - Dom im. Józefa Piłsudskiego"​Osen.pl. Gearchiveerd van het origineel op 5 november 2011​Opgehaald 11 december 2011.
  101. ^ "Nowa Huta - Bezienswaardigheden in Krakau - In je zak stadsgids - essentiële reisgidsen voor steden in Polen"​Inyourpocket.com​Opgehaald 11 december 2011.
  102. ^ "Architectuur van Nowa Huta"​Nh.pl. Gearchiveerd van het origineel op 11 februari 2012​Opgehaald 11 december 2011.
  103. ^ een b "Sztuka Architektury"​Sztuka-architektury.pl​Opgehaald 11 december 2011.
  104. ^ "SOCREALIZM in Polen (1949-1955)"​Arts.gla.ac.uk. Gearchiveerd van het origineel op 25 mei 2012​Opgehaald 11 december 2011.
  105. ^ "Hotel Cracovia na liście zabytków. Majchrowski chce chronić krakowski modernizm. Warto? [DYSKUTUJ] - Krakau - Naszemiasto.pl"​Krakau.naszemiasto.pl. 31 maart 2011​Opgehaald 11 december 2011.
  106. ^ Małopolski Regionalny Programme Operacyjny, Budowa Małopolskiego Ogrodu Sztuki in Krakowie. Teatr im. Juliusza Słowackiego.
  107. ^ een b Agnieszka Wiewióra (2008). "Kraków okiem 'tischnerowskim'". Belangrijke informatie (in het Pools en Engels). Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera. Gearchiveerd van het origineel op 24 november 2012​Opgehaald 4 oktober 2012.
  108. ^ Marek Strzala, "De groene gordel van Krakau Planty"​Opgehaald 15 september 2007.
  109. ^ Henryk Jordan's Park. Gearchiveerd 30 september 2007 op de Wayback-machine Grodzka.net​"Het park, dat werd geïnitieerd door Jordan, was het eerste van dit type in Polen en Europa. De initiatiefnemer raakte zelf zo betrokken bij het realiseren van zijn idee dat hij de aanleg ervan grotendeels financierde en persoonlijk de modernste sportfaciliteiten meebracht uit Zweden, Duitsland. en Zwitserland. " - Krakow4you.com, 2008.
  110. ^ "Geschiedenis, filosofie en foto's"​Gearchiveerd van het origineel op 30 september 2007​Opgehaald 15 september 2007.
  111. ^ (in het Pools) Ryszard Burek (redacteur), Encyklopedia Krakowa, 2000, ISBN 83-01-13325-2.
  112. ^ Dane przestrzenne van Centralnego Rejestru Vorm Ochrony Przyrody. Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, Polen. Opgehaald 4 oktober 2012.
  113. ^ Nabrdalik, Maciek; Santora, Marc (22 april 2018). "Smothered by Smog, Polish Cities Rank Among Europe's Dirtiest (gepubliceerd in 2018)" - via NYTimes.com.
  114. ^ Biuletyn Informacji Publicznej (Bulletin of Public Information), "Radni Miasta Krakowa V kadencji (Gemeenteraadsleden van Krakau van de 5e termijn)"​Opgehaald 15 september 2007.
  115. ^ een b Biuletyn Informacji Publicznej (Bulletin van openbare informatie), "Dziennik Ustaw Nr 113 poz. 984"​Opgehaald 15 september 2007.
  116. ^ "Gemeente, burgemeester, www.krakow.pl"​krakow.pl​Opgehaald 20 juli 2009.
  117. ^ "Leden van de Poolse Sejm gekozen uit het kiesdistrict Krakau - VisWiki"​viswiki.com. Gearchiveerd van het origineel op 3 september 2015​Opgehaald 20 juli 2009.
  118. ^ "Uchwala- Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa - BIP MK". www.bip.krakow.pl.
  119. ^ Laura Brunell, Brunell, Laura (2005). Institutional Capital: het opbouwen van postcommunistische overheidsprestaties​University Press of America. ISBN 978-0-7618-2956-0​Opgehaald 5 september 2007. University Press of America, Lanham, Maryland, 2005, ISBN 0-7618-2956-3.
  120. ^ Biuletyn Informacji Publicznej (Bulletin of Public Information). Raport o stanie miasta, 2001. "BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE"​Gearchiveerd van het origineel op 15 juli 2007​Opgehaald 5 september 2007.
  121. ^ een b "Stadsdelen van Krakau"​krakow-info.com​Opgehaald 24 juli 2009.
  122. ^ Rick Steves, "Poland Rediscovered :." Gepubliceerd in Rick Steves' Oost-Europa, Editie 2005. "Krakau, Auschwitz en Warschau"​Opgehaald 12 september 2007.
  123. ^ Global Portal of Diplomats op eDiplomat.com. Opmerkingen over Polen met inbegrip van recreatie, amusement, sociaal en religieus leven, "Krakau"​Opgehaald 15 september 2007.
  124. ^ Kurtz, Michael J. (2006). Amerika en de terugkeer van nazi-smokkelwaar​Cambridge University Press. p. 25.
  125. ^ O.J's Music, Trumpet Page: inclusief muzieknotaties en geluidsfragmenten in MP3- en Midi-versie. "Hejnal Mariacki - The Kraków Bugle Call"​Opgehaald 14 september 2007.
  126. ^ De oudste vermelding van Krakau hejnał dateert uit 1392 (zie: Katarzyna Górska. "Legenda o Hejnale Mariackim"​Gearchiveerd van het origineel op 17 maart 2011​Opgehaald 2 juni 2011.) "... hoewel er waarschijnlijk geen directe link tussen is (schreef Chris Hann) bugel oproep en een historische gebeurtenis in 1241, doet dit niets af aan de betekenis ervan voor het Poolse volk van vandaag "(zie: Chris Hann. "Sociale antropologie ontdekken in Galicië"​Opgehaald 19 december 2007.).
  127. ^ MZBD - Miejski Zarzd Baz Danych - Krakau. "StatKraK :: Kraków.:. Liczby ... Miasto ... Mieszkańcy"​Msip2.um.krakow.pl. Gearchiveerd van het origineel op 26 april 2012​Opgehaald 11 december 2011.
  128. ^ Oorspronkelijke statuten van het stadhuis van Krakau nr. XXI / 143/91 (niet gepubliceerd) ingevoerd op 27 maart 1991; huidige gemeentegrenzen vastgesteld volgens de stadswet nr. XVI / 192/95 voor 19 april 1995. Bron: "Gazeta Urzędowa Miasta Krakowa Nr 10, poz. 84"​Gearchiveerd van het origineel (Pdf) op 5 december 2009​Opgehaald 14 september 2007.
  129. ^ een b c d Vastgoedmarkt Krakau, 2005. (in het Pools en Engels)
  130. ^ een b c d Economie, Magiczny Kraków
  131. ^ "Capgemini-kantoren in Polen"​Gearchiveerd van het origineel op 18 augustus 2007​Opgehaald 11 september 2007.
  132. ^ "Over Sabre Holdings"​sabre-holdings.com. Gearchiveerd van het origineel op 23 mei 2007​Opgehaald 12 mei 2007.
  133. ^ De wereldwijde toekomst van outsourcing. PBS Wijde hoek, WNET.ORG, 13 september 2005.
  134. ^ "IT-bedrijven in Krakau / FrontPage"​Krakowit.pbworks.com. 11 januari 2010​Opgehaald 25 januari 2010.
  135. ^ (in het Pools) Werkloosheidspercentage in Polen per regio, 31 mei 2007. "Huidige statistieken"​Opgehaald 14 september 2007.
  136. ^ UNCATD's World Investment Report 2011. Pools Agentschap voor informatie en buitenlandse investeringen, 26 juli 2011.
  137. ^ (in het Pools) Biuro Informacji Publicznej (Bureau voor openbare informatie). "Budżet Miasta Krakowa na rok 2011".
  138. ^ (in het Pools) Biuro Informacji Publicznej, Krakau (Office of Public Information, Kraków). "Biuletyn Statystyczny Miasta Krakowa"​Opgehaald 15 september 2007.
  139. ^ Steinmetz, Greg (9 augustus 2016). De rijkste man die ooit heeft geleefd.​. ISBN 978-1451688566.
  140. ^ "Kennis- en innovatiegemeenschap EIT, op". Europa (webportaal)​3 juni 2010. Gearchiveerd van het origineel op 28 maart 2010​Opgehaald 9 november 2010.
  141. ^ KIC InnoEnergy​Designated Knowledge and Innovation Community, 16 december 2009. Ontvangen 26 december 2009. Gearchiveerd 22 december 2009 op de Wayback-machine
  142. ^ Marek Strzala, "Krakau. Gevarieerde vervoermiddelen"​Opgehaald 12 mei 2007.
  143. ^ Muzeum Inżynierii Miejskiej, Działalność.
  144. ^ (in het Pools) Magiczny Krakau, officiële website van de stad. "Internationale treinverbindingen vanuit Krakau"​Gearchiveerd van het origineel op 26 juni 2006​Opgehaald 15 september 2007.
  145. ^ "101 reisideeën en meer dan 5,8 miljoen passagiers in 2017".
  146. ^ "Lotnisko w Pyrzowicach" op www.e-krakow.com (in het Pools)
  147. ^ "BikeU". bikeu.pl​Gearchiveerd van het origineel op 31 juli 2017​Opgehaald 5 oktober 2017.
  148. ^ een b "Microsoft Word - 13_DZIA. 05.doc" (Pdf) (in het Pools)​Opgehaald 9 november 2010.
  149. ^ "GUS - Główny Urząd Statystyczny - Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r" (in het Pools). Stat.gov.pl. 10 juni 2011. Gearchiveerd van het origineel op 27 november 2011​Opgehaald 11 december 2011.
  150. ^ Pawel Kras (2012). "Kraków. Inleiding"​Oxford Bibliografieën​Opgehaald 2 december 2012.
  151. ^ Derek Keene (2008). Engeland en Polen: middeleeuwse metropolen vergeleken. Groot-Brittannië en Polen-Litouwen: contact en vergelijking van de middeleeuwen tot 1795 door Richard Unger en Jakub Basista​GRIET. p. 154. ISBN 978-9004166233​Opgehaald 2 december 2012.
  152. ^ Jean W.Sedlar (1994). Steden en stadsmensen. Oost-Centraal-Europa in de Middeleeuwen: 1000-1500​University of Washington Press. p. 110, deel 3. ISBN 978-0295972916​Opgehaald 2 december 2012.
  153. ^ Door Jeannie Labno (2011). Ter herdenking van de Poolse Renaissance (Google boeken). Grenzen verleggen en conceptuele identiteiten​Ashgate Publishing. p. 19. ISBN 9780754668251​Opgehaald 2 december 2012.
  154. ^ Zie "Ludność" "Bevolking" in Encyklopedia Krakowa​Krakau: PWN, 2000 (in het Pools)
  155. ^ "Deklaracje narodowościowe w gminach w 2002 roku". old.stat.gov.pl​Gearchiveerd van het origineel op 1 juli 2014​Opgehaald 10 juni 2018.
  156. ^ "Już 10 procent krakowian to cudzoziemcy. Wśród nich: Ukraińcy, Białorusini, Włosi i inni". krakow.wyborcza.pl​Opgehaald 29 augustus 2019.
  157. ^ Józef Szymon Wroński (2007), Kościoły Krakowa (De kerken van Krakau). Archidiecezja Krakowska. Ontvangen 23 december 2012. (in het Pools)
  158. ^ "Vergaderingen :: Jehovah's Getuigen". jw.org.
  159. ^ "Katowice Polen District van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen". ldschurchtemples.com.
  160. ^ Paulina Padzik (12 januari 2019). "Małopolanie przodują w pobożności w kraju". Gazeta Krakowska.
  161. ^ Adam Dylewski, Waar de kleermaker een dichter was ... Gearchiveerd 12 april 2009 op de Wayback-machine website gemaakt onder auspiciën van het Adam Mickiewicz Instituut, Warschau; hoofdredacteur: Dr. Piotr M. A. Cywinski. Redactionele hulp: Dr.Anna Marta Szczepan-Wojnarska en Kaja Wieczorek van Joods Historisch Instituut, Warschau
  162. ^ Devorah Hakohen, Immigranten in beroering: massale immigratie naar Israël en de gevolgen daarvan ... Syracuse University Press, 2003-325 pagina's. Blz.70. ISBN 0-8156-2969-9
  163. ^ Arieh J. Kochavi, Post-Holocaust Politics: Britain, the United States & Jewish Refugees, 1945-1948​Blz.15. De Universiteit van North Carolina Druk op. ISBN 0-8078-2620-0 Betreden 20 juni 2011.
  164. ^ http://www.jewish-guide.pl/sites/casimir - Joodse gids en genealogie in Polen - Casimir / Kazimierz
  165. ^ "Studeer in Krakau, stad van kleuren"​krakow.pl​Opgehaald 14 mei 2013.
  166. ^ Supplement voor Times Higher Education (THES). "Jagiellonian University gerangschikt onder universiteiten ter wereld" (Pdf)​Gearchiveerd van het origineel (Pdf) op 2 december 2007​Opgehaald 11 september 2007. Plaats 287 wereldwijd als de eerste Poolse universiteit in de top 500 van 2006.
  167. ^ QS Quacquarelli Symonds. Bron: De tijden Supplement voor hoger onderwijs. QS World University Rankings. "Jagiellonian University gerangschikt onder universiteiten ter wereld"​Gearchiveerd van het origineel op 25 augustus 2007​Opgehaald 11 september 2007.
  168. ^ "Geschiedenis - UJ". www.en.uj.edu.pl.
  169. ^ Jagiellonian University (homepage), "Agenda" Gearchiveerd 14 november 2007 op Wayback-machine
  170. ^ Jagiellonische Universiteit, "Schatten van de Jagiellonische Bibliotheek"​Opgehaald 11 september 2007.[dode link]
  171. ^ De Nobel Foundation. "Wislawa Szymborska, Nobelprijs voor Literatuur 1996"​Gearchiveerd van het origineel op 13 januari 2013​Opgehaald 11 september 2007.CS1 maint: BOT: original-url-status onbekend (koppeling)
  172. ^ AGH Universiteit voor Wetenschap en Technologie Startpagina, "AGH-UST medewerkers en studenten, introductie"​Gearchiveerd van het origineel op 3 oktober 2006​Opgehaald 11 september 2007.
  173. ^ Landelijke ranglijst van Poolse universiteiten, Newsweek (Poolse uitgave), 22 maart 2004, "Uczelnie w / g typu. Politechniki". Gearchiveerd van het origineel op 27 juni 2007​Opgehaald 11 september 2007.
  174. ^ Professor Antoni S. Kleczkowski, AGH Universiteit voor Wetenschap en Technologie. "Geschiedenis van AGH-UST"​Gearchiveerd van het origineel op 3 oktober 2006​Opgehaald 11 september 2007.
  175. ^ "Geschiedenis van de Akademia Muzyczna"​Opgehaald 23 augustus 2010.
  176. ^ "Kraków University of Economics homepage"​Opgehaald 12 mei 2007.
  177. ^ "Akademia Pedagogiczna w Krakowie, homepage"​Opgehaald 12 mei 2007.
  178. ^ "Akademia Rolnicza, homepage"​Gearchiveerd van het origineel op 8 mei 2007​Opgehaald 12 mei 2007.
  179. ^ "Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, homepage. Historisch overzicht". Gearchiveerd van het origineel op 10 februari 2008​Opgehaald 12 mei 2007.
  180. ^ "Papieska Akademia Teologiczna, homepage in het Engels"​Gearchiveerd van het origineel op 22 april 2007​Opgehaald 12 mei 2007.
  181. ^ "Opnieuw Culturele Hoofdstad van Europa in Polen"​opinia.co.uk​Opgehaald 19 juli 2009.
  182. ^ "Kraków odwiedziło w 2017 roku prawie 13 mln turystów"​Opgehaald 2 december 2018.
  183. ^ "Bezienswaardigheden in Krakau | Historische monumenten in Krakau"​krakow-info.com​Opgehaald 19 juli 2009.
  184. ^ ministerie van Cultuur (13 september 2013). "Otwarcie Europeum - Ośrodek Kultury Europejskiej nowego oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie" [Centrum voor Europese Cultuur, nieuwe vestiging van Nationaal Museum geopend]. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego​Opgehaald 10 juli 2014.
  185. ^ een b c "Krakau - Specialiteitenmusea". krakow-info.com.
  186. ^ "Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego: Over het museum"​Gearchiveerd van het origineel op 19 oktober 2008.
  187. ^ "Szlak turystyczny po podziemiach Rynku Głównego w Krakowie". podziemiarynku.com​Gearchiveerd van het origineel op 29 december 2016​Opgehaald 25 maart 2016.
  188. ^ "Aankondigingen op de webpagina van het museum"​Gearchiveerd van het origineel op 29 juni 2013.
  189. ^ Gajewska, Edyta. "Małopolska Culturele Erfgoeddagen"​The Warsaw Voice online​Opgehaald 23 december 2014.
  190. ^ "Stary Teatr w Krakowie, homepage in het Pools"​Opgehaald 12 mei 2007.
  191. ^ "Krakau Philharmonic"​Filharmonia Krakowska. 2010​Opgehaald 30 oktober 2009.
  192. ^ Gemeente Krakau Persbureau, "Kalender met jaarlijkse evenementen, 2007"​Opgehaald 15 september 2007.
  193. ^ "Krakowski Festiwal Filmowy"​krakowfilmfestival.pl. Gearchiveerd van het origineel op 30 mei 2009​Opgehaald 20 juli 2009.
  194. ^ www.evl.pl, evolutie. "Opera Krakowska". opera.krakow.pl.
  195. ^ "Opera Rara - Kraków - 8 december 2011"​Operarara.pl​Opgehaald 11 december 2011.
  196. ^ Misteria Paschalia-festival, handelsmerk van Krakau als stad van de oude muziek. Startpagina.
  197. ^ "Geschiedenis - KrakowMusic Academy"​Amuz.krakow.pl​Opgehaald 11 december 2011.
  198. ^ "Home - Filharmonia Krakowska im. Karola Szymanowskiego". filharmonia.krakow.pl.
  199. ^ "Ponad 14 milionów turystów odwiedziło Kraków"​Opgehaald 2 juni 2020.
  200. ^ een b Ewa Łosińska (27 november 2009). "Turyści nie oszczędzali na Krakowie". Krakau "Podróże (in het Pools). Rzeczpospolita Online. Gearchiveerd van het origineel op 6 februari 2013​Opgehaald 14 augustus 2012.
  201. ^ Witold Bartoszewicz (2010). "Klasyfikacja obiektów noclegowych" (in het Pools). Instytut Turystyki. Gearchiveerd van het origineel op 20 augustus 2012​Opgehaald 14 augustus 2012.
  202. ^ "Dagtrips Krakau"​Opgehaald 12 oktober 2007.
  203. ^ Starwood, "Verken Krakau". "Top 10 dingen om te doen in Krakau"​Gearchiveerd van het origineel op 29 november 2006​Opgehaald 15 september 2007.
  204. ^ Topbestemmingen voor stedentrips 2014 door Which.co.uk.
  205. ^ Krakau als Europese sportstad Bij Krakow.pl.
  206. ^ "Krakau Sportinformatiegids". Krakau leven​Opgehaald 19 juli 2009.
  207. ^ "Algemene info, geschiedenis en successen"​Gearchiveerd van het origineel op 28 september 2007​Opgehaald 15 september 2007.
  208. ^ (in het Pools) Lijst met de oudste Poolse sportclubs te zien in een retrospectief in de krant. Zbigniew Chmielewski (2003). "Obok Czarnych znak Pogoni". Polityka. 2414 (33)​Opgehaald 22 juli 2009.
  209. ^ Redactioneel (2 september 2012). "Wiślackie Kalendarium: pierwsze mistrzostwo, pierwszy puchar"​Stowarzyszenie Kibiców Wisły Krakau. Gearchiveerd van het origineel op 23 oktober 2012​Opgehaald 11 november 2012.
  210. ^ "Święta Wojna (de heilige oorlog)". Wisla Kraków - Cracovia Kraków​Footballderbies.com. 2012. Gearchiveerd van het origineel op 14 september 2012​Opgehaald 8 juli 2012.
  211. ^ "Geschiedenis van" Cracovia Marathon""​Urząd Miasta Krakowa. Gearchiveerd van het origineel op 27 juni 2007​Opgehaald 12 september 2007.
  212. ^ "Over ons". TAURON Arena Krakau​Opgehaald 6 maart 2018.
  213. ^ "Kraków Arena | Referenties". ColosseoEAS​Opgehaald 22 november 2014.
  214. ^ Morgan, Liam (11 mei 2019). "Krakau vervangt Katowice als Poolse kandidaat voor de Europese Spelen van 2023". Binnen de Spelen​Opgehaald 17 mei 2019.
  215. ^ Rowbottom, Mike (17 mei 2019). "EOC-president Kocijančič streeft ernaar de vlag van de Europese Spelen" van hand tot hand "te laten gaan tussen de gastheren van Minsk en 2023". Binnen de Spelen​Opgehaald 19 mei 2019.
  216. ^ Andrzej Chwalba. Krakau w latach 1939-1945 (Krakau, 1939-1945). Dzieje Krakowa tom 5. Krakau: Wydawnictwo Literackie, 2002. (in het Pools.)"Gearchiveerde kopie"​Gearchiveerd van het origineel op 3 december 2007​Opgehaald 23 september 2007.CS1 maint: gearchiveerde kopie als titel (koppeling)
  217. ^ een b c d e f g h ik j k l m n O p q r s t "Kraków - Miasta Partnerskie" [Kraków - Partnership Cities]. Miejska Platforma Internetowa Magiczny Kraków (in het Pools). Gearchiveerd van het origineel op 2 juli 2013​Opgehaald 10 augustus 2013.
  218. ^ een b c d e f g "Kraków - Miasta Bliźniacze" [Kraków - Twin Cities]. Miejska Platforma Internetowa Magiczny Kraków (in het Pools). Gearchiveerd van het origineel op 2 juli 2013​Opgehaald 10 augustus 2013.
  219. ^ een b c d "Kraków - Honorowe Miasta Bliźniacze" [Kraków - Ere-tweelingsteden]. Miejska Platforma Internetowa Magiczny Kraków (in het Pools). Gearchiveerd van het origineel op 2 juli 2013​Opgehaald 10 augustus 2013.
  220. ^ "Bratislava City - Tweelingsteden"​2003-2008 Bratislava-City.sk. Gearchiveerd van het origineel op 28 juli 2013​Opgehaald 26 oktober 2008.
  221. ^ "A Message from the Peace Commission: Information on Cambridge's Sister Cities," 15 februari 2008. Ontvangen 12 oktober 2008. Ook in: Richard Thompson, "Op zoek naar het versterken van familiebanden met 'zustersteden'," Boston Globe, 12 oktober 2008. Ontvangen 12 oktober 2008.
  222. ^ "Ciudades Hermanas (zustersteden)" (in het Spaans). Municipalidad del Cusco. Gearchiveerd van het origineel op 12 oktober 2011​Opgehaald 23 september 2009.
  223. ^ "Edinburgh - Tweeling- en partnersteden"​2008 The City of Edinburgh Council, City Chambers, High Street, Edinburgh, EH1 1YJ Schotland. Gearchiveerd van het origineel op 28 maart 2008​Opgehaald 21 december 2008.
  224. ^ "Tweeling- en partnersteden"​Raad van de stad Edinburgh. Gearchiveerd van het origineel op 14 juni 2012​Opgehaald 16 januari 2009.
  225. ^ "Frankfurt - Partner Cities"​Stadt Frankfurt am Main. 2008. Gearchiveerd van het origineel op 7 november 2007​Opgehaald 5 december 2008.
  226. ^ "Сайт Грозный Виртуальный при перепечатке материалов в онлайн проектах"​Grozny Officiële Website​Opgehaald 1 november 2008. (in het Russisch)
  227. ^ "Sister Cities, Public Relations"​Gemeentelijke overheid van Guadalajara. Gearchiveerd van het origineel op 2 maart 2012​Opgehaald 12 maart 2013.
  228. ^ "Leipzig - Internationale Betrekkingen"​2009 Gemeenteraad van Leipzig, Bureau voor Europese en internationale aangelegenheden. Gearchiveerd van het origineel op 29 juni 2009​Opgehaald 17 juli 2009.
  229. ^ "Milaan - Città Gemellate"​2008 Gemeente Milaan (Comune di Milano)​Opgehaald 5 december 2008.
  230. ^ "Rochester's Sister Cities". Stad Rochester​Gearchiveerd van het origineel op 27 mei 2010​Opgehaald 6 december 2010.
  231. ^ een b "Kraków otwarty na świat"​krakow.pl​Opgehaald 19 juli 2009.
  232. ^ een b "Buitenlandse samenwerking"​Opgehaald 1 november 2007. van de officiële website van de gemeente
  233. ^ "Intercity en internationale samenwerking van de stad Zagreb"​2006-2009 Stad Zagreb​Opgehaald 23 juni 2009.

Referenties

Externe links

Pin
Send
Share
Send